Adhyaya 211

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् । कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः

विश्वामित्र म्हणाले—राजाच्या दारिद्र्यदोषाचा आणि कुष्ठरोगाचा कारणभाव सांगून, मुनिश्रेष्ठ नारद पुन्हा बोलू लागले।

Verse 2

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् । दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

नारद म्हणाले—हे राजन्, दिव्य दृष्टीने सम्यक जाणून, कुष्ठाचे कारण आणि दारिद्र्याचे कारण—हे सर्व तुला सांगितले आहे।

Verse 3

अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः । शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः

आता मी सांगतो—येथे शत्रूंकडून तुझा पराभव कसा झाला; द्विजांचा (ब्राह्मणांचा) अपमान केल्यामुळेच तो उत्पन्न झाला।

Verse 4

आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते । स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः

येथे जो कोणी आनर्ताचा अधिपती म्हणून राज्याभिषेक पावतो, तो प्रथम श्रद्धा-भक्तीने नागरांच्या ग्रामास जातो।

Verse 5

त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः । पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः

हे राजन्! पूर्वी ठरविलेले दान तू प्रमादाने दिले नाहीस. ते ब्राह्मण वारंवार मागणी करीत अपमानित झाले.

Verse 6

तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् । लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च

तसेच क्रोधाच्या भरात तू द्विजांचे शासनपत्रे व दानपत्रे रद्द केलीस; आणि पितृ-पैतामहांनी दिलेली वारसाहक्काची देणेही नष्ट केलीस.

Verse 7

तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा । एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः

म्हणूनच शत्रूंमुळे येथे तुझा पराभव झाला. हे जाणून, हे राजन्, द्विजश्रेष्ठांचे हक्काचे शासनपत्र व दान पुन्हा दे.

Verse 8

गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर । तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः

आणि तू त्यांच्याकडून जे काही घेतले आहेस ते सोडून विधिपूर्वक त्यांना परत दे. हे ऐकून तो राजा भक्तिभावाने शंखतीर्थात तसेच करू लागला.

Verse 9

स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् । शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप

स्नान करून त्या नृपाने प्रमुखासह ब्राह्मणांना बोलावले. शंखादित्याच्या समोर त्याने त्यांच्या चरणांचे प्रक्षालन केले, हे राजन्.

Verse 10

ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः । षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्

मग राजाने त्यांच्या चरणांचे प्रक्षालन करून नागर-समुदायातील महात्मा ब्राह्मणांना शंभर नव्हे, तर एकशे सव्वीस शासने (दानपत्रे) प्रदान केली।

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः । सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः

याच दरम्यान तेथे ठाण मांडून असलेले शत्रू ब्राह्मणांच्या कृपा-प्रसादाने सर्वजण मृत्युमुखी पडले।

Verse 12

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

विश्वामित्र म्हणाले—शंखतीर्थातून उद्भवलेला हा सर्व प्रभाव मी तुला सांगितला. हे राजश्रेष्ठा, आता आणखी काय ऐकू इच्छितोस?

Verse 211

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या षष्ठ नागरखण्डात, हाटकेश्वर-क्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत ‘शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णन’ नामक २११ वा अध्याय समाप्त झाला।