Adhyaya 170

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि संजातमाश्चर्यं यदभूद्द्विजाः । विश्वामित्रेण सा शक्तिर्वसिष्ठाय विसर्जिता

सूत म्हणाले—हे द्विजहो! आणखी एक आश्चर्य घडले: विश्वामित्रांनी ती दिव्य शक्ती (अस्त्र) वसिष्ठांवर सोडली.

Verse 2

वधार्थं तस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठेन च धीमता । स्तंभिताऽथर्वणैर्मन्त्रैः प्रस्वेदः समजायत

त्या विप्रर्षीचा वध करण्यास उद्यत झालेले शस्त्र धीमान वसिष्ठांनी अथर्वण-मंत्रांनी स्तंभित केले; तेव्हा त्याच्या देहात प्रस्वेद उत्पन्न झाला।

Verse 3

स्वेदात्समभवत्तोयं शीतलं तदजायत । पादाभ्यां निर्गतं तोयमत्र दृश्यमजायत

त्या प्रस्वेदातून जल उत्पन्न झाले आणि ते शीतल झाले; पायांतून बाहेर पडलेले ते जल येथे प्रत्यक्ष दिसू लागले।

Verse 4

विदार्य भूमिं संजाता जलधारा सुशीतला । निर्मलं पावनं स्वच्छं गंगांभ इव निःसृतम्

भूमी विदीर्ण करून अतिशय शीतल जलधारा प्रकट झाली—निर्मळ, पावन व स्वच्छ—जणू गंगाजलच निःसृत झाले।

Verse 6

तस्यां या कुरुते स्नानं नारी वंध्या द्विजोत्तमाः । सद्यः पुत्रवती सा स्याद्रौद्रे कलियुगे द्विजाः

हे द्विजोत्तमांनो! त्या तीर्थात जी वंध्या नारी स्नान करते, ती तत्क्षणी पुत्रवती होते—या रौद्र कलियुगातही, हे द्विजांनो!

Verse 7

अन्योऽपि कुरुते स्नानं सर्वतीर्थफलं लभेत्

आणखी जो कोणीही तेथे स्नान करतो, तो सर्व तीर्थांचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 8

स्नात्वा तत्र तु यो देवीं पश्येच्च विधिना नरः । धनं धान्यं तथा पुत्रान्राज्योत्थं च सुखं लभेत्

जो मनुष्य तेथे स्नान करून विधिपूर्वक देवीचे दर्शन घेतो, तो धन, धान्य, पुत्र आणि राजयोगातून उत्पन्न सुख प्राप्त करतो।

Verse 9

या नारी दुर्भगा वन्ध्या साऽपि पुत्रवती भवेत् । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां भक्तियोगसमन्विता । महानिशायां तत्रैव नैवेद्यबलिपिंडिकाम्

जी स्त्री दुर्भाग्यवती व वंध्या असेल, तीही भक्तियोगयुक्त होऊन चैत्रमासातील शुक्ल अष्टमीच्या महानिशी त्याच तीर्थस्थानी नैवेद्य व बलिसहित पिंडिका तयार केली तर पुत्रवती होऊ शकते।

Verse 10

प्रसन्नया कुमार्या तु स्वयं चाऽथ करोति या । गृह्णाति या च वै नारी पिंडिकां बलिसंयुताम्

जी स्त्री प्रसन्न कुमारीसह स्वतः पिंडिका बनवते आणि नंतर बलिसहित ती पिंडिका स्वीकारते, ती निश्चयच इच्छित फल प्राप्त करते।

Verse 11

शतवर्षा तु या नारी पिंडिकां भक्षयेद्द्विजाः । साऽपि पुत्रवती च स्याद्यदि वृद्धतमा भवेत्

हे द्विजांनो! एखादी स्त्री शंभर वर्षांची असली तरी, तिने पिंडिका भक्षण केली तर ती अतिवृद्ध असतानाही संततीवती होऊ शकते।

Verse 12

किं पुनर्यौवनोपेता सौभाग्येन समन्विता । पुत्रसौख्यवती नारी देव्या वै दर्शनेन च

मग जी स्त्री यौवनयुक्त व सौभाग्यवती आहे, ती तर देवीच्या दर्शनमात्रानेच पुत्रसुख आणि विशेष आशीर्वाद अधिक प्रमाणात प्राप्त करील।

Verse 13

सर्वेषां नागराणां तु भावजा देवता स्मृता । सा सार्धाष्टद्विपंचाशद्गोत्राणां कुलदेवता

सर्व नागरांची अधिदेवता म्हणून भावजा देवी स्मरणात आहे; तीच साडे अठ्ठावन्न गोत्रांची कुलदेवता आहे।

Verse 14

एतस्मात्कारणाद्यात्रा नागरैः सुकृता भवेत् । न विना नागरैर्यात्रां तुष्टिं याति सुरेश्वरी

या कारणामुळे नागरांनी केलेली यात्रा उत्तम रीतीने सिद्ध होते; नागरांशिवाय केलेल्या यात्रेने सुरेश्वरी देवी तुष्ट होत नाही।

Verse 170

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटके श्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धारातीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशी-सहस्री संहितेच्या षष्ठ नागरखंडात, हाटकेश्वर-क्षेत्रमाहात्म्यातील ‘धारातीर्थोत्पत्ती-माहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे सत्तरावा अध्याय समाप्त झाला।