Adhyaya 16

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः । रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः

सूत म्हणाले—म्हणून सर्व प्रयत्नाने इतर सर्व क्रिया सोडून, विवेकी जनांनी रक्तशृंगाच्या पावन सान्निध्याची सेवा करावी।

Verse 2

किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि । तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्

दानांनी काय, कर्मकांडांनी काय, यज्ञांनी काय, व्रतांनीही काय उपयोग? भक्तिभावाने हाटकेश्वर-संबंधित त्या पवित्र क्षेत्राचीच सेवा करावी।

Verse 3

अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

अग्निष्टोम इत्यादी यज्ञ—पूर्ण दक्षिणांसह केले तरी—त्या क्षेत्राच्या महिमेपुढे सोळाव्या अंशाइतकेही ठरत नाहीत।

Verse 4

चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

चांद्रायण-व्रत, कृच्छ्र-तप तसेच सांतपन-प्रायश्चित्तही—त्या पवित्र क्षेत्राच्या पुण्यापुढे सोळाव्या अंशाइतकेही नाहीत।

Verse 5

प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

प्रभासादी तीर्थे आणि गंगादी पवित्र नद्याही—त्या क्षेत्राच्या पुण्यापुढे सोळाव्या अंशाइतकेही नाहीत।

Verse 6

भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

सर्व भूमिदाने आणि दया इत्यादी सर्व धर्म—त्या पवित्र क्षेत्राच्या पुण्यापुढे सोळाव्या अंशाइतकेही नाहीत।

Verse 7

तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः । पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः

तेथे पूर्वकाळी अनेक राजर्षींनी सिद्धी प्राप्त केली; तसेच पशू, पक्षी, सर्प, सिंह, व्याघ्र, मृग इत्यादीही (त्या स्थानमहिमेने स्पर्शिले गेले)।

Verse 9

तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् । यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा

तेथे काळाच्या वशाने नष्ट झालेलेही देवालय (स्वर्गधाम) प्राप्त करतात; आणि जो तेथे व्रतहीन असो, किंवा केवळ कृषिकर्मात रत असो—तोही (त्या महिमेचा लाभ घेतो).

Verse 10

श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् । पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्

त्या क्षेत्राच्या उत्पत्तीचे परम गुह्य रहस्य ऐका। या क्षेत्रातील तीर्थस्थाने येथे मनुष्यांना केवळ तेथे निवास केल्यानेच पवित्र करतात।

Verse 11

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि । किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः

हे विप्रहो, हाटकेश्वराचे हे पावन क्षेत्र स्मरणमात्रानेही शुद्ध करते; मग दर्शनाने किती अधिक, आणि विशेषतः स्पर्शाने।

Verse 16

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रक्तशृङ्गसांनिध्यसेवनफलश्रैष्ठ्यवर्णनंनाम षोडशोऽ ध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील षष्ठ नागरखण्डात, हाटकेश्वर-क्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत ‘रक्तशृङ्ग-सान्निध्य-सेवन-फल-श्रैष्ठ्य-वर्णन’ नामक सोळावा अध्याय समाप्त झाला।