Adhyaya 105
सूत सांगतात—तुला राशीत सूर्य असताना एका संधिकाळी पूर्वी लिंग-प्राकट्यांनी पावन झालेला प्रदेश धूळ व गाळाने भरून झाकला गेला. लिंगे दृष्टीआड झाल्याने त्या क्षेत्राला जणू ‘क्षेम’—सुरक्षा—पुन्हा प्राप्त झाली; दृश्य चिन्हे लुप्त झाल्यामुळे इतर लोकांनाही शांतता लाभली असे वर्णन येते. नंतरच्या युगचक्रात शाल्वदेशातून राजा बृहदश्व तेथे आला. प्रासादरहित विस्तीर्ण भूमी पाहून त्याने बांधकामाचा निर्धार केला व अनेक कारागीर बोलावून खोल उत्खनन व स्वच्छतेची आज्ञा दिली. खोदकामात असंख्य चतुर्मुख लिंगे प्रकट झाली; त्या तेजाने भूमी भरलेली पाहून राजा व उपस्थित कारागीर तत्क्षणी मृत्युमुखी पडले. तेव्हापासून हाटकेश्वर-क्षेत्रातील त्या तीर्थस्थानी कोणीही प्रासाद बांधत नाही, तसेच तलाव वा विहीरही खोदत नाही—भय आणि श्रद्धेमुळे; हा स्थानिक निषेध पावन धोक्याच्या स्मृतीरूपाने टिकून राहिला.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ प्राप्ते दिनाधीशे तुलायां द्विजसत्तमाः । प्रेता लिंगोद्भवां भूमिं पूरयामासुरेव हि
सूत म्हणाले—हे द्विजश्रेष्ठांनो! दिनाधीश सूर्य तुला राशीत आला असता, प्रेतगण खरोखरच लिंगोद्भवा भूमी भरून टाकू लागले.
Verse 2
यत्किंचित्तत्र संस्थं तु आद्यतीर्थं सुरालयम् । तत्सर्वं व्यन्तरैस्तैश्च पांसुभिः परिपूरितम्
तेथे जे काही स्थापित होते—ते आद्य तीर्थ व देवालय—ते सर्व त्या व्यंतरांनी व धुळीने पूर्णपणे भरून गुदमरून गेले।
Verse 3
ततः क्षेमं समुत्पन्नं क्षेत्रे तत्र द्विजोत्तमाः । अन्येषामपि लोकानां लिंगैस्तैर्लुप्तिमागतैः
त्यानंतर, हे द्विजोत्तमांनो, त्या क्षेत्रात क्षेम-कल्याण उत्पन्न झाले; परंतु इतर लोकांत तीच लिंगे दृष्टीआड लुप्त झाल्याने हानीची जाणीव झाली।
Verse 4
कस्यचित्त्वथ कालस्य बृहदश्वो महीपतिः । शाल्वदेशात्समायातः कस्मिश्चिद्युगपर्यये
काही काळ गेल्यावर, एका युगपर्यायाच्या वेळी, पृथ्वीपति राजा बृहदश्व शाल्वदेशातून तेथे आला।
Verse 5
स दृष्ट्वा विपुलां भूमिं प्रासादैः परिवर्जिताम् । प्रासादार्थं मतिं चक्रे तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः
त्याने ती विशाल भूमी प्रासादरहित पाहून, हे द्विजोत्तमांनो, त्या क्षेत्रात प्रासाद उभारण्याचा निश्चय केला।
Verse 6
शिल्पिनश्च समाहूयानेकांस्तत्र सहस्रशः । शोधयामास तां भूमिमधस्ताद्बहुविस्तृताम्
त्याने तेथे सहस्रोंनी अनेक शिल्पी बोलावून, खालीपर्यंत पसरलेल्या त्या भूमीचे उत्खनन करून शोधन व स्वच्छता केली.
Verse 7
भूमौ निखन्यमानायां ततो लिंगानि भूरिशः । चतुर्वक्त्राणि तान्येव यांति दृष्टेश्च गोचरम्
भूमी खोदली जात असता तेव्हा असंख्य लिंग प्रकट झाली; तीच चतुर्मुख लिंगे दृष्टीच्या आवाक्यात आली।
Verse 8
ततः स पार्थिवस्तैश्च लिंगैर्दृष्ट्वा वृतां भुवम् । तत्क्षणान्मृत्युमापन्नः शिल्पिभिश्च समन्वितः
मग त्या राजाने त्या लिंगांनी सर्वत्र व्यापलेली भूमी पाहिली; आणि त्याच क्षणी सोबतच्या शिल्प्यांसह मृत्यू पावला।
Verse 9
ततःप्रभृति नो तत्र कश्चिन्मर्त्यो महीतले । प्रासादं कुरुते भीत्या तडागं कूपमेव च
त्या वेळेपासून त्या स्थानी भीतीमुळे कोणताही मर्त्य प्रासाद बांधत नाही; तळेही नाही, विहीरही नाही।
Verse 105
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये राक्षसलिंगच्छेदनंनाम पञ्चोत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील षष्ठ नागरखण्डात, हाटकेश्वर-क्षेत्र-माहात्म्यातील ‘राक्षस-लिंगच्छेदन’ नावाचा एकशे पाचवा अध्याय समाप्त झाला।