Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 149

Devanagari script

इदं विघ्नं समुत्पन्नं दुर्निवार्यं सुरैरपि । तस्मादानय लिंगं त्वं स्वगृहं वैश्यसत्त्

Transliteration

idaṃ vighnaṃ samutpannaṃ durnivāryaṃ surairapi | tasmādānaya liṃgaṃ tvaṃ svagṛhaṃ vaiśyasatt

Translation

“हा विघ्न उत्पन्न झाला आहे; देवांनाही तो टाळणे कठीण आहे. म्हणून, हे श्रेष्ठ वैश्य, तू लिंग आपल्या घरी आण।”

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma-viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—विघ्नम्

• विघ्नम्: obstacle
• विघ्नम्: Karma (Object; topic)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• समुत्पन्नम्: arisen
• समुत्पन्नम्: Karma-viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्√पद्/√पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—विघ्नम् (arisen)

• दुर्निवार्यम्: difficult to prevent
• दुर्निवार्यम्: Karma-viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुर्-निवार्य (प्रातिपदिक; √वृ/√वार् + णिच्?; -य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—विघ्नम् (hard to avert)

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karaṇa (Instrument/Agent)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अप्यर्थक-अव्यय (even/also)

• तस्मात्: therefore / from that
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Reason/From that)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• आनय: bring
• आनय: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: आ√नी (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• स्वगृहम्: to your own house
• स्वगृहम्: Karma (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: स्व-गृह (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; गन्तव्य/प्राप्य-स्थान (to one’s own house)

• वैश्यसत्: O best of Vaiśyas
• वैश्यसत्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वैश्य-सत् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘हे वैश्यश्रेष्ठ’ इत्यर्थः (O best of Vaiśyas)

Speaker

Viprāḥ (Brahmin counselors) speaking (within Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇas deliver a decisive verdict: a grave ‘vighna’ has arisen; they instruct the Vaiśya to bring the liṅga to his home. Nandī listens, startled yet relieved to have a path.

Characters & Entities

• Viprāḥ
• Liṅga
• Sura (gods)
• Vaiśya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When obstacles arise, dharmic counsel may redirect worship while still preserving reverence for Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra; the narrative revolves around the Kedāra Śiva-liṅga and its safeguarding.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prescribed action in response to vighna: relocating the liṅga to one’s home for proper establishment and worship.