Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 128

Devanagari script

एवं नैयमिको भूत्वा किरातो गृहमागतः । नन्दी ददर्श तत्सर्वं किरातेन इतस्ततः

Transliteration

evaṃ naiyamiko bhūtvā kirāto gṛhamāgataḥ | nandī dadarśa tatsarvaṃ kirātena itastataḥ

Translation

असा नियमपालक होऊन तो किरात (शिकारी) घरी आला. किराताने इकडे-तिकडे जे केले ते सर्व नंदीने पाहिले.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थ-अव्ययम् (adverb: thus)

• नैयमिकः: a man of religious observance
• नैयमिकः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नियम + इक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Subject), एकवचनम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund): 'having become'

• किरातः: the Kirāta (hunter)
• किरातः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: किरात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Subject), एकवचनम्

• गृहम्: to (his) house
• गृहम्: Karman (Goal)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Object—गत्यर्थे), एकवचनम्

• आगतः: having come/returned
• आगतः: Kriyā (State/Result)
• Type: Verb
• Root: आ-√गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-कृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नन्दी: Nandī
• नन्दी: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Subject), एकवचनम्

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karman (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषणम्, नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Karman (Object)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Object), एकवचनम्; विशेषणम्

• किरातेन: by the Kirāta
• किरातेन: Karaṇa (Agent/Doer in passive sense)
• Type: Noun
• Root: किरात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrument/Agent), एकवचनम्

• इतस्ततः: here and there
• इतस्ततः: Sambandha (Place/Direction)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् + ततस् (अव्यये)
• Form: अव्यय-द्वन्द्वः; दिशावाचक-अव्ययम् (adverb: here and there)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The hunter, now disciplined, walks back to his hut; meanwhile Nandī, vigilant and luminous, surveys the shrine area, noticing the offerings and traces of worship scattered about.

Characters & Entities

• Kirāta
• Nandī
• Śiva-liṅga (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular discipline (niyama) turns devotion into a steady spiritual path, visible in conduct and practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, where even a hunter’s disciplined worship becomes spiritually significant.

What ritualistic prescription is mentioned?

Niyama—regular observance and consistency in worship—presented as a key devotional discipline.