Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11
Devanagari script
मनसा दूयमानेन शंन लेभे पितामहः । ज्ञात्वा सर्वं प्रयत्नेन दुष्कृतं तस्य पापिनः
Transliteration
manasā dūyamānena śaṃna lebhe pitāmahaḥ | jñātvā sarvaṃ prayatnena duṣkṛtaṃ tasya pāpinaḥ
Translation
मनाने दग्ध झालेला पितामह ब्रह्मा शांत झाला नाही; कारण त्या पापी दक्षाचे सर्व दुष्कृत्य त्याने प्रयत्नपूर्वक निश्चयाने जाणले होते।
Word by Word
मनसाby/with the mind
मनसा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
दूयमानेनbeing pained/afflicted
दूयमानेन:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदूय् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (मनसा इति)
शंwell-being, auspiciousness
शं:
Sambandha/Prayojana (Benedictive particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootशम् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय; मंगलार्थक-निपात (benedictive particle)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
लेभेobtained, found
लेभे:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
दुष्कृतम्evil deed, wrongdoing
दुष्कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (पापकर्म)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पापिनःof the sinner
पापिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपापिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kailāsa (narrative pivot)
Type: peak
Visual Art Cues
Scene: Brahmā, troubled and sleepless, realizes Dakṣa’s grievous offense; the cosmic atmosphere is heavy, as if the worlds await Śiva’s response.
Characters & Entities
B
Brahmā (Pitāmaha)D
Dakṣa (implied)FAQs
Adharma disturbs not only the doer but the whole moral order; knowledge of wrongdoing compels corrective action.
No specific terrestrial site is praised in this verse.
None.