Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

पुष्कसोऽपि तथा प्राप्तः प्रसंगेन सदाशिवम् । किं पुनः श्रद्धया युक्ताः शिवाय परमात्मने

Transliteration

puṣkaso'pi tathā prāptaḥ prasaṃgena sadāśivam | kiṃ punaḥ śraddhayā yuktāḥ śivāya paramātmane

Translation

पुष्कसही केवळ प्रसंगमात्राने सदाशिवास प्राप्त झाला; मग श्रद्धायुक्त होऊन परमात्मा शिवाला शरण जाणारे किती अधिक फल पावतील!

Word by Word

• पुष्कसः: Puṣkasa (a low-born man / person named Puṣkasa)
• पुष्कसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्कस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जातिवाचक/व्यक्तिवाचक

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• तथा: thus/in that manner
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• प्राप्तः: attained/reached
• प्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past Passive Participle) ‘प्राप्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रसङ्गेन: by mere association/occasion
• प्रसङ्गेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सदाशिवम्: Sadāśiva
• सदाशिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सदा + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सदा शिवः)

• किम्: what (then)
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• पुनः: then/how much more
• पुनः: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/अधिक्य (again; rather)

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• युक्ताः: endowed/connected
• युक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past Passive Participle) ‘युक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणवत् (those endowed)

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

• परमात्मने: to the Supreme Self
• परमात्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: परम + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; कर्मधारयः (परमः आत्मा)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contrast tableau: a marginalized figure (Puṣkasa) is shown receiving Śiva’s grace through mere proximity, while earnest devotees with faith are depicted approaching Śiva as Paramātman with confident devotion.

Characters & Entities

• Puṣkasa
• Sadāśiva
• Śiva (Paramātman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

If accidental merit can elevate a person, then faith-filled devotion to Śiva (Paramātman) yields far greater spiritual fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, where the narrative underscores the extraordinary efficacy of Śivarātri-related merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śraddhā (faith) and devotion to Śiva are upheld as superior; the background presumes Śivarātri observance (upavāsa/jāgara).