Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

श्रीवृक्षपर्णानि बहूनि तत्र स च्छेदयामास रुषान्वितोपि । श्रीवृक्षमूले परिवर्तमाने लिंगं तस्योपरिदृष्टभावः

Transliteration

śrīvṛkṣaparṇāni bahūni tatra sa cchedayāmāsa ruṣānvitopi | śrīvṛkṣamūle parivartamāne liṃgaṃ tasyoparidṛṣṭabhāvaḥ

Translation

तेथे रागाने भरलेला असूनही त्याने श्रीवृक्षाची अनेक पाने छाटली. आणि वृक्षाच्या मुळाशी फिरताना त्याच्या खाली एक शिवलिंग दिसून आले.

Word by Word

• श्रीवृक्षपर्णानि: leaves of the śrīvṛkṣa tree
• श्रीवृक्षपर्णानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीवृक्ष + पर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; समासः—श्रीवृक्षस्य पर्णानि (षष्ठी-तत्पुरुष)

• बहूनि: many
• बहूनि: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (to पर्णानि)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च्छेदयामास: cut (repeatedly)/caused to be cut
• च्छेदयामास: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु) + णिच् (causative) + आस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; periphrastic perfect (णिजन्त) = ‘caused to cut / cut’

• रुषान्वितः: accompanied by anger
• रुषान्वितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुषा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—रुषया अन्वितः (तृतीया-तत्पुरुष)

• अपि: also/even
• अपि: Discourse particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle ‘also/even’)

• श्रीवृक्षमूले: at the root of the śrīvṛkṣa
• श्रीवृक्षमूले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रीवृक्ष + मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—श्रीवृक्षस्य मूले (षष्ठी-तत्पुरुष)

• परिवर्तमाने: while turning/being turned
• परिवर्तमाने: Adhikarana (Locative-qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि + वृत् (धातु) → परिवर्तमान (वर्तमान-कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; वर्तमान-कर्तरि कृदन्त (present participle), विशेषणम् (to मूले)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• उपरि: above, on top
• उपरि: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उपरि (अव्यय)
• Form: अव्यय (preposition/adverb)

• दृष्टभावः: one whose state/appearance was seen (i.e., he saw it)
• दृष्टभावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—दृष्टः भावः यस्य/दृष्टभावः (कर्मधारय/तत्पुरुषार्थ)

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: A man angrily cutting many leaves from a sacred Śrīvṛkṣa; as he shifts near the roots, the earth parts or the ground-level reveals a liṅga directly beneath his feet, catching his gaze.

Characters & Entities

• Śrīvṛkṣa
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred reveals itself even amid anger and ignorance; proximity to a liṅga can pivot one’s actions toward devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śrīvṛkṣa-root liṅga site within Kedārakhaṇḍa—presented as inherently sanctifying.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it sets the physical context for offerings (leaves) to fall upon the liṅga.