Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 32›Shloka 96
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 96

Devanagari script

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । किरातेन कृतं व्रतं च परमाद्भुतम् । येनैव तारितं विश्वं जगदेतच्चराचरम्

Transliteration

atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam | kirātena kṛtaṃ vrataṃ ca paramādbhutam | yenaiva tāritaṃ viśvaṃ jagadetaccarācaram

Translation

येथेच मी एक प्राचीन इतिवृत्त सांगतो—किराताने केलेले परम अद्भुत व्रत; ज्यामुळे हे संपूर्ण चराचर जग, हे विश्व, धारण झाले व तारले गेले।

Word by Word
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: “here”)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle: “indeed/just”)
उदाहरन्तिthey cite; they narrate as an example
उदाहरन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-आ-√हृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन (plural)
इमम्this
इमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative); एकवचन (singular)
इतिहासम्legend; historical tale
इतिहासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइतिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative); एकवचन
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying “इतिहासम्”)
किरातेनby a Kirāta (hunter/tribal)
किरातेन:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootकिरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); एकवचन
कृतम्done; performed
कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; “व्रतम्” इति विशेषण
व्रतम्vow; observance
व्रतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative); एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
परमsupremely; very
परम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying “अद्भुतम्/व्रतम्”)
अद्भुतम्wonderful; marvelous
अद्भुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying “व्रतम्”)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); एकवचन; सम्बन्धे (refers to “व्रतम्”)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphasis)
तारितम्was delivered; was saved
तारितम्:
Kriya (Result-state/क्रिया)
TypeAdjective
Root√तॄ (धातु) + णिच्? (causative sense) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; “विश्वम्” इति विशेषण
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; “विश्वम्” इत्यस्य अप्पोज़िशन (apposition)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying “जगत्”)
चराचरम्moving and unmoving (all beings)
चराचरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर + अचर (प्रातिपदिक-द्वय)
Formद्वन्द्व-समास (itaretara-dvandva); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying “जगत्”)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), transitioning to a new exemplum for the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (sages)

Visual Art Cues

Scene: A narrator at Kedāra announces an ancient legend: a Kirāta’s wondrous vow that ‘saved’ the moving and unmoving world; backdrop of snow peaks, cedar forests, and a Śiva shrine with pilgrims listening.

Characters & Entities
K
Kirāta
J
Jagat (cara-acara)

FAQs

A properly undertaken vrata can become a cosmic instrument of welfare, illustrating the vast potency of dharmic observance.

Kedāra (context), where exemplary vows and their fruits are narrated to magnify the sacred landscape.

A vrata is introduced (not yet detailed): an extraordinary vow performed by a Kirāta will be explained.

←Previous Verse
Next Verse→