Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलं महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम् । सुवैजयंत्या वनमालया वृतं स नारदस्तं भुवनैकसुन्दरम्

Transliteration

mahārharatnāvṛtacārukuṇḍalaṃ mahākirīṭottamaratnabhāsvatam | suvaijayaṃtyā vanamālayā vṛtaṃ sa nāradastaṃ bhuvanaikasundaram

Translation

नारदांनी त्या भुवनैकसुंदरास पाहिले—महार्ह रत्नांनी जडित सुंदर कुंडलांनी भूषित, उत्तम रत्नांनी झळकणाऱ्या महाकिरीटाने शोभित, आणि वैजयन्ती वनमालेने वेढलेला.

Word by Word

• महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलम्: having beautiful earrings covered with precious gems
• महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महार्ह + रत्न + आवृत + चारु + कुण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (महार्हैः रत्नैः आवृतं चारु कुण्डलं यस्य)

• महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम्: shining with excellent gems on a great crown
• महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + किरीट + उत्तम + रत्न + भास्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (महाकिरीटे उत्तमैः रत्नैः भास्वत्)

• सुवैजयंत्या: with the splendid Vaijayantī (garland)
• सुवैजयंत्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सु + वैजयन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु-वैजयन्ती)

• वनमालया: with a forest-garland
• वनमालया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वन + माला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (वनस्य माला)

• वृतम्: adorned; surrounded
• वृतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'देवम्' (पूर्वश्लोकानुसन्धान) विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• भुवनैकसुन्दरम्: the sole/unique beauty of the worlds
• भुवनैकसुन्दरम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुवन + एक + सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (भुवनेषु एकः सुन्दरः इव/श्रेष्ठसुन्दरः)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition, implied)

Visual Art Cues

Scene: Close, detailed view of Viṣṇu’s gem-set earrings, blazing jeweled crown, and the Vaijayantī forest-garland; Nārada gazes in reverent wonder.

Characters & Entities

• Nārada
• Viṣṇu
• Vaijayantī (garland)
• Vaikuṇṭha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s beauty and auspicious marks are contemplated as supports for bhakti and inner recollection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaikuṇṭha is evoked, while the text’s larger pilgrimage frame remains Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a contemplative, descriptive verse (dhyāna-style praise).