Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

kanakakusumamālāṃ saṃdadhe nīlakaṃṭhe sitakiraṇamanojñādurllabhā sā tadānīm | smitavikasitanetrā cāruvaktraṃ śivasya sakalajananitrī vīkṣamāṇā babhūva

तेव्हा सकलजननीने नीलकंठावर सुवर्णकुसुमांची माळ अर्पिली—चंद्रकिरणांसारखी मनोहर व दुर्लभ. मंदस्मिताने उमललेल्या नेत्रांनी ती शिवाचे सुंदर मुख निरखीत राहिली.

kanaka-kusuma-mālāma garland of golden flowers
kanaka-kusuma-mālām:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + kusuma (प्रातिपदिक) + mālā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘कनकस्य/कनकवर्णानां कुसुमानां माला’
saṃdadheplaced, put
saṃdadhe:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootsaṃ-dhā (धातु √धा)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘placed/put on’
nīlakaṇṭheon Nīlakaṇṭha (Śiva)
nīlakaṇṭhe:
Adhikaraṇa (Location: on/at)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक) + kaṇṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः ‘नीलः कण्ठः यस्य’ (Śiva)
sita-kiraṇa-manojñā-durlabhālovely with pale rays and rare to behold
sita-kiraṇa-manojñā-durlabhā:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootsita (प्रातिपदिक) + kiraṇa (प्रातिपदिक) + manojña (प्रातिपदिक) + durlabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः: ‘सितकिरणैः मनोज्ञा (pleasant with white rays) तथा दुरलभा (rare)’ (qualifying sā)
she
:
Karta (Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadānīmat that time
tadānīm:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Roottadānīm (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
smita-vikasita-netrāwith eyes opened in a smile
smita-vikasita-netrā:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsmita (प्रातिपदिक) + vikasita (कृदन्त/प्रातिपदिक) + netra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘स्मितेन विकसिते नेत्रे यस्याः’
cāru-vaktramthe beautiful face
cāru-vaktram:
Karman (Object of vīkṣamāṇā)
TypeNoun
Rootcāru (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘चारु वक्त्रम्’
śivasyaof Śiva
śivasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
sakala-jananitrīmother of all
sakala-jananitrī:
Karta (Subject; apposition to sā)
TypeNoun
Rootsakala (प्रातिपदिक) + jananitrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘सकलस्य जननी’
vīkṣamāṇālooking at
vīkṣamāṇā:
Kriyāviśeṣaṇa (Participial predicate of sā)
TypeVerb
Rootvi-īkṣ (धातु √ईक्ष्)
Formशानच् (present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘looking at’
babhūvabecame/was
babhūva:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootbhū (धातु √भू)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Girijā places a golden-flower garland on Śiva’s blue throat; her eyes bloom with a gentle smile as she gazes at Śiva’s lovely face; intimate devotional moment.

Ś
Śiva (Nīlakaṇṭha)
G
Girijā (Pārvatī)
S
Sakalajananitrī (Divine Mother)

FAQs

Divine grace is revealed through loving offering (upacāra) and sacred seeing (darśana), where devotion softens even the Lord’s austere stillness.

Kedāra-kṣetra (Kedārakhaṇḍa context), a Śaiva sacred geography celebrated within the Māheśvarakhaṇḍa.

No explicit rite is prescribed here; the verse exemplifies pūjā through offering a flower garland and receiving darśana.