Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

Transliteration

bṛhaspatiruvācedaṃ maheṃdraṃ prati sadvacaḥ | evametattvayā kāryaṃ maheṃdra śrūyatāṃ tadā

Translation

बृहस्पतीने महेंद्रास शुभ वचन सांगितले— “हे महेंद्र, तुला हेच करावयाचे आहे; आता ऐक।”

Word by Word

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• महेंद्रम्: Mahendra (Indra)
• महेंद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रति: towards/to
• प्रति: Sambandha (Relation)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्ययम्; दिशावाचक-पूर्वपद-प्रयोगः (preposition: towards/with respect to)

• सद्वचः: good words
• सद्वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (‘सत्’ विशेषणं ‘वचः’)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• कार्यम्: to be done / task
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• महेंद्र: O Mahendra
• महेंद्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रूयताम्: let it be heard
• श्रूयताम्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), कर्मणि-प्रयोगः (passive), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; ‘let it be heard’

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/audience

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati, serene and authoritative, addresses Mahendra in the deva assembly; the moment of instruction—hands raised in teaching gesture, Indra attentive.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Mahendra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right action is grounded in śāstra-informed counsel; leadership listens before acting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra Khaṇḍa context frames the narrative, though this verse is a counsel-introduction rather than a tīrtha description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it introduces instructions to follow.