Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

पुरोधसाभिषिक्तोऽसौ पुरंदरपदे स्थितः । तदानीं नारदेनोक्तः कितवोऽसौ महायशाः

Transliteration

purodhasābhiṣikto'sau puraṃdarapade sthitaḥ | tadānīṃ nāradenoktaḥ kitavo'sau mahāyaśāḥ

Translation

पुरोहिताने अभिषेक केल्यावर तो पुरंदर (इंद्र) पदावर विराजमान झाला; त्याच वेळी त्या महायशस्वी कितवाला नारदांनी संबोधिले।

Word by Word

• पुरोधसा: by the priest
• पुरोधसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुरोधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणम् (by the priest)

• अभिषिक्तः: anointed
• अभिषिक्तः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अभि-षिच् (धातु) → अभिषिक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकर्मणि क्त (past passive participle: anointed)

• असौ: he (that one)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता-निर्देशः (that person)

• पुरन्दरपदे: in Indra’s post
• पुरन्दरपदे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुरन्दर-पद (प्रातिपदिक; घटकाः: पुरन्दर + पद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणम् (in the post of Purandara/Indra)

• स्थितः: situated
• स्थितः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त (stood/being situated)

• तदानीम्: then
• तदानीम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदानीम् (अव्यय; तदा + नीम्)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: then/at that time)

• नारदेन: by Nārada
• नारदेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्तृ/करण (by Nārada)

• उक्तः: was addressed/spoken to
• उक्तः: Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेष)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त (spoken/addressed)

• कितवः: Kitava
• कितवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कितव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता/विषयः (Kitava)

• असौ: he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुनर्निर्देशः (that same one)

• महायशाः: greatly renowned
• महायशाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा-यशस् (प्रातिपदिक; घटकाः: महा + यशस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘कितवः’ इति विशेषणम् (greatly renowned)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand abhiṣeka scene: Kitava seated on Indra’s throne, priests performing consecration; Nārada enters holding vīṇā, poised to speak.

Characters & Entities

• Kitava
• Purandara (Indra)
• Nārada
• Purodhas (priest)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted authority is part of a larger moral narrative where sages like Nārada guide conduct and values.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra sacred context frames the tale, reinforcing Śiva-centered dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhiṣeka (consecration) by a purodhas as part of installing a ruler/office-holder.