Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55
Devanagari script
प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्
Transliteration
prasannaḥ prāha no mithyā mama vākyaṃ bhavetkvacit | kiṃ tviṃdradyumnabhūpālaparijñāne sahāyatām
Translation
प्रसन्न होऊन तो म्हणाला—“माझे वचन कधीही असत्य ठरणार नाही. परंतु राजा इंद्रद्युम्नाची ओळख पटविण्यात तू सहाय्य करशील.”
Word by Word
प्रसन्नःpleased, gracious
प्रसन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (कृदन्त; √सद्/सद्-प्रसादने + प्र-; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नःof us / our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; सर्वनाम
मिथ्याfalsely
मिथ्या:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
वाक्यम्statement, word
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन
भवेत्might be / would become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्वचित्ever, at any time
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/काल-अव्यय (indefinite adverb)
किम्what?
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; प्रश्नार्थक (interrogative particle)
तुbut, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
इन्द्रद्युम्नभूपालपरिज्ञानेin/for the recognition of King Indradyumna
इन्द्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइन्द्रद्युम्न + भूपाल + परिज्ञान (प्रातिपदिकानि)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रद्युम्नस्य भूपालस्य परिज्ञानम्)
सहायताम्help, assistance
सहायताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहायता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
Speaker
Agniveśya
Visual Art Cues
Scene: A serene sage, face bright with prasāda, speaks a solemn assurance to a royal figure; attendants and forest-hermitage elements suggest a liminal space between court and āśrama.
Characters & Entities
A
AgniveśyaI
IndradyumnaFAQs
A sage’s speech is anchored in satya (truth), yet divine justice may be shaped into a purposeful role within a larger dharmic narrative.
No particular tīrtha is named in this verse; it foreshadows the Indradyumna-related storyline.
None.