Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

निश्वस्य संवृतो विप्रास्तां वीक्ष्योद्वाहितां सुताम् । शशाप कुपितो भद्र मां तदानीं स भार्गवः

Transliteration

niśvasya saṃvṛto viprāstāṃ vīkṣyodvāhitāṃ sutām | śaśāpa kupito bhadra māṃ tadānīṃ sa bhārgavaḥ

Translation

दीर्घ श्वास घेऊन त्या ब्राह्मणाने ‘विवाहित’ झालेली कन्या पाहिली आणि क्रोधावला; हे भद्र, त्याच वेळी त्या भार्गवाने मला शाप दिला.

Word by Word

• निश्वस्य: having sighed
• निश्वस्य: Kriya-visheṣaṇa (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नि + श्वस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु—निश्वस् (to sigh)

• संवृतः: restrained, composed
• संवृतः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सम् + वृ (धातु) / संवृत (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (विप्रः) अर्थः—‘संवृतः’ = composed/controlled

• विप्रः: the brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Kriya-visheṣaṇa (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु—वीक्ष् (to see)

• उद्वाहिताम्: married off
• उद्वाहिताम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: उद्वाहित (प्रातिपदिक; उद्+वह् धातोः PPP)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (सुताम्)

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; धातु—शप् (to curse)

• कुपितः: angry
• कुपितः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: कुपित (प्रातिपदिक; √कुप् PPP)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (विप्रः)

• भद्र: O good one
• भद्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; संबोधनपदम्

• माम्: me
• माम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• तदानीम्: at that time
• तदानीम्: Kāla (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदानीम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (at that time)

• सः: he
• सः: Karta (Appositional)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-सहचर (apposition)

• भार्गवः: Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवः: Karta (Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (विप्रस्य विशेषण-नाम)

Speaker

Narrator (first-person within the story; embedded narration inside the Māheśvarakhaṇḍa discourse)

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa father, breath drawn in sorrow, beholds his daughter; his face shifts from grief to blazing anger as the curse forms on his lips.

Characters & Entities

• Bhārgava
• vipra (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma provokes righteous anger and karmic consequence; a curse in Purāṇic narrative symbolizes moral law reasserting itself.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it records the narrative moment of a curse arising from wrongdoing.