Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत
Transliteration
sāgarasya tatastīre barbarīkaṃ gataṃ tadā | nirīkṣya bhagavānrudro viyatsthaḥ samabhāṣata
Translation
बर्बरीक जेव्हा समुद्राच्या तीरावर पोहोचला, तेव्हा आकाशस्थ भगवान रुद्रांनी त्याला पाहून भाषण केले।
Word by Word
सागरस्यof the ocean
सागरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
ततःthen; from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तीरेon the shore
तीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
बर्बरीकम्Barbarīka
बर्बरीकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबर्बरीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
गतम्gone; having gone
गतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (बर्बरीकम् इति विशेषण)
तदाat that time
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
निरीक्ष्यhaving seen
निरीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-ईक्ष् (धातु) + निरीक्ष्य (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (भगवान् इति समानाधिकरण)
वियत्स्थःstanding in the sky
वियत्स्थः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवियत् (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वियतः स्थः = आकाशे स्थितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (रुद्रः इति विशेषण)
समभाषतspoke
समभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating; Rudra begins speaking in the next verses
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: At the ocean’s edge, Barbarīka stands with Bhīma restrained; above, Rudra appears in the sky, gaze fixed, about to speak—waves, wind, and a charged stillness.
Characters & Entities
B
BarbarīkaS
Sāgara (Ocean)R
Rudra (Śiva)FAQs
Śiva (Rudra) intervenes to uphold dharma, showing that divine guardianship operates precisely when balance is threatened.
The sāgara-tīra (ocean shore) is highlighted as the setting, though no named tīrtha is specified in this verse.
None.