Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47
Devanagari script
यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना
Transliteration
yathā nalavanaṃ krruddhaḥ kuryādbhūmisamaṃ karī | navakoṭīstathā jaghne saha tena palāśinā
Translation
जसा क्रुद्ध हत्ती नलवन भूमिसम करतो, तसाच त्याने त्या पलाशीसमवेत नऊ कोटींचा संहार केला.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
Upamāna-dyotaka (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/यथार्थक)
नलवनम्a reed-forest
नलवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नलानां वनम्)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Kartṛviśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुर्यात्would make
कुर्यात्:
Kriyā (in simile clause)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
भूमिसमम्level with the ground
भूमिसमम्:
Karmapravacanīya/Result complement
TypeAdjective
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश प्रयोगः (भूम्या/भूमेः समम् = level with the ground)
करीan elephant
करी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकरिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नवकोटीःnine crores
नवकोटीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समासः (नव कोटयः)
तथाso; likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तुल्यप्रकारार्थक)
जघ्नेslew
जघ्ने:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (सहयोगार्थक), सह + तृतीया
तेनwith him/that
तेन:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन
पलाशिनाwith Palāśin (named Palāśin)
पलाशिना:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootपलाशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: A sweeping panoramic: the daitya host is a dense ‘reed-forest’; the hero moves through it like a raging elephant, leaving a flattened path; Palāśin is shown falling among the masses.
Characters & Entities
B
BarbarīkaP
Palāśin (Palāśins)D
DaityasFAQs
Dharma-protecting power is depicted as irresistible when it rises against entrenched adharma—like an elephant crushing a fragile thicket.
None; the verse uses a poetic simile to describe battle-scale.
None.