Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते

viprairutthāya saṃpṛṣṭaḥ kastvaṃ vipra kva cāgataḥ | kiṃ vā prārthayase brūhi yatte manasi rocate

विप्र उठून त्याला विचारू लागले—“तू कोण आहेस, हे विप्र, आणि कुठून आला आहेस? सांग, तुला काय हवे आहे, जे तुझ्या मनास रुचते?”

विप्रैःby the Brahmins
विप्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचनम्
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउद् + स्था (धातु) → उत्थाय (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive) ‘उत्थाय=उत्थित्वा’; पूर्वक्रिया
संपृष्टःquestioned/asked
संपृष्टः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्रच्छ् (धातु) → संपृष्ट (कृदन्त)
Formक्त/PPP; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अहम् (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्
कःwho
कः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचनम्
विप्रO Brahmin
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचनम्
क्वwhere
क्व:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्ययम् (interrogative adverb: where)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (and)
आगतःhave come
आगतः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formक्त/PPP; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (predicate)
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (or/indeed)
प्रार्थयसेyou request/seek
प्रार्थयसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अर्थ् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (relative; here object of ‘ब्रूहि’), एकवचनम्
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम् (your) / चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम् (to you) — अत्र ‘मनसि’ इत्यन्वये षष्ठी (your) अधिकयुक्ता
मनसिin (your) mind
मनसि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्
रोचतेpleases/appears desirable
रोचते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Nārada (narrating); dialogue spoken by the Vipras

Listener: Pārtha

Scene: A group of brāhmaṇas rise from their seats, hands in añjali or holding staffs, addressing an arriving brāhmaṇa/guest with composed faces; the scene feels like a formal reception before instruction or offering.

V
Vipras (Brāhmaṇas)

FAQs

Dharma begins with respectful inquiry—honoring a guest includes asking identity, origin, and need with courtesy.

The sacred gathering at the tīrtha/saṅgama, where hospitality norms are carefully observed.

Atithya-dharma in practice: rising to greet and formally asking the guest’s purpose and request.