Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70
Devanagari script
आत्मा प्रख्यातिमानेयः सर्वथा वीरपुंगवैः । सा च ख्यातिः कथं जायेद्दुःसाध्यकरणादृते
Transliteration
ātmā prakhyātimāneyaḥ sarvathā vīrapuṃgavaiḥ | sā ca khyātiḥ kathaṃ jāyedduḥsādhyakaraṇādṛte
Translation
सर्व श्रेष्ठ वीरांनी खरी कीर्ती मिळवून आत्म्याचा मान राखावा. आणि दुष्कर कार्य सिद्ध केल्यावाचून अशी कीर्ती कशी उत्पन्न होईल?
Word by Word
आत्माself; person
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
प्रख्यातिमानेयःworthy of honor for (his) fame
प्रख्यातिमानेयः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रख्याति (प्रातिपदिक) + मानेय (कृदन्त/प्रातिपदिक; √मन्/मान् ‘to honor/esteem’)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (adjective) आत्मानम् विशेषयति; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रख्यात्या मानेयः = ‘worthy of honor because of fame’)
सर्वथाin every way; always
सर्वथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)
वीरपुंगवैःby the foremost heroes
वीरपुंगवैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), बहुवचनम् (Plural); समासः कर्मधारयः (वीराश्च ते पुंगवाश्च = ‘heroic bulls among men’)
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
ख्यातिःfame; renown
ख्यातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
जायेत्would arise; could be born
जायेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
दुःसाध्यकरणात्from a difficult undertaking
दुःसाध्यकरणात्:
Apadana (Ablative/source/अपादान)
TypeNoun
Rootदुःसाध्य (कृदन्त; √साध् ‘to accomplish’) + करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; समासः कर्मधारयः (दुःसाध्यं करणम् = ‘a hard-to-accomplish deed/means’)
ऋतेwithout; except
ऋते:
Sambandha (Exclusion marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअव्ययम्; वर्जनार्थक-उपपद (preposition-like indeclinable ‘without’, governs ablative)
Speaker
Narrative voice (speaker not named; didactic counsel)
Visual Art Cues
Scene: A heroic counsel scene: an elder/companion urges a warrior to seek true renown by accomplishing a difficult task; weapons at rest, faces intent, a sense of impending challenge.
FAQs
Honor is earned by dharmic effort—especially by accomplishing challenging duties for a higher purpose.
No tīrtha is mentioned here.
None.