Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तपसा तेन सन्तुष्टः पार्वतीपतिशंकरः । वरमस्मै ततः प्रादाल्लोककर्त्रे स्ववांछितम्

Transliteration

tapasā tena santuṣṭaḥ pārvatīpatiśaṃkaraḥ | varamasmai tataḥ prādāllokakartre svavāṃchitam

Translation

त्या तपश्चर्येने संतुष्ट होऊन पार्वतीपति शंकरांनी लोककर्त्या पितामहास त्याचा इच्छित वर प्रदान केला।

Word by Word

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Pronoun, instrumental singular

• सन्तुष्टः: pleased/satisfied
• सन्तुष्टः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सम्+तुष् (धातु) → सन्तुष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Past passive participle (क्त), nominative singular

• पार्वतीपति-शंकरः: Śaṅkara, the lord of Pārvatī
• पार्वतीपति-शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक) + शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (पार्वत्याः पति:) + नामधेय-समास; Nominative singular

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; Dative singular

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• प्रादात्: gave
• प्रादात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (अorist), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Aorist 3rd sg.

• लोककर्त्रे: to the creator of the world (Brahmā)
• लोककर्त्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य कर्ता); Dative singular

• स्ववाञ्छितम्: desired by himself; wished-for
• स्ववाञ्छितम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वाञ्छित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (स्वं वाञ्छितम्); Accusative singular qualifying ‘वरम्’

Speaker

Nārada

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna (addressed later in the passage)

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara, pleased by intense austerity, grants a desired boon to Pitāmaha; a luminous, ascetic setting with aura of divine approval.

Characters & Entities

• Nārada
• Śaṅkara (Śiva)
• Pārvatī
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True austerity culminates in divine grace; Śiva responds to sincere tapas with appropriate boons.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the forthcoming tīrtha-māhātmya by showing Śiva’s direct involvement; the site is specified later as Brahmasaras and Brahmeśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription; it narrates that Śiva grants a boon due to tapas.