Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
सृष्टिमार्गांस्तु तान्वीक्ष्य नारदेन विचालितान् । नावस्थानं च लोकेषु भ्रमतस्ते भविष्यति
Transliteration
sṛṣṭimārgāṃstu tānvīkṣya nāradena vicālitān | nāvasthānaṃ ca lokeṣu bhramataste bhaviṣyati
Translation
नारदाने विचलित केलेले सृष्टीचे मार्ग पाहून (दक्ष म्हणाला)—‘हे भ्रमणशील! कोणत्याही लोकी तुझे स्थिर निवासस्थान होणार नाही।’
Word by Word
सृष्टिमार्गान्paths of creation
सृष्टिमार्गान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सृष्टेः मार्गाः)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (Gerundial action)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); धातुः वीक्ष् (to see), अर्थः ‘दृष्ट्वा/अवलोक्य’
नारदेनby Nārada
नारदेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
विचालितान्disturbed/made to move
विचालितान्:
Visheshana (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootवि + चल् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘विचालित’ = moved/disturbed
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अवस्थानम्stability/settled state
अवस्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअवस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
भ्रमतःof the wandering one
भ्रमतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘भ्रमतः’ = of one who wanders
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; ‘ते’ = your/of you
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Śrī Kṛṣṇa (narrating Dakṣa’s curse)
Visual Art Cues
Scene: Dakṣa, stern and radiant, points in judgment toward Nārada; behind them, symbolic ‘paths of creation’ appear as flowing streams or cosmic lines, disturbed like ripples.
Characters & Entities
K
KṛṣṇaN
NāradaD
DakṣaFAQs
Interfering with cosmic duties can invite consequences; yet such consequences may also become instruments for wider dharma (Nārada’s world-roaming).
None; the focus is on the curse explaining Nārada’s itinerant nature.
None.