Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तत्तत्र सरसि क्षिप्तं तेन संपूरितं सरः । आश्विने मासि संप्राप्ते भानुवारे नरः शुचिः

Transliteration

tattatra sarasi kṣiptaṃ tena saṃpūritaṃ saraḥ | āśvine māsi saṃprāpte bhānuvāre naraḥ śuciḥ

Translation

ते जल तेथे सरोवरात टाकले, आणि त्याने सरोवर भरून गेले. आश्विन मास आला की, भानुवारी, शुद्ध पुरुषाने (तेथे विधी करावा)…

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘that (thing)’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb); देशवाचक ‘there’

• सरसि: in the lake
• सरसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• क्षिप्तम्: thrown, cast
• क्षिप्तम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; agrees with तत्

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental ‘by/with that’

• संपूरितम्: filled completely
• संपूरितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; agrees with सरः

• सरः: the lake
• सरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• आश्विने: in (the month) Āśvina
• आश्विने: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आश्विन (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; मासि इति विशेषणम्

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• संप्राप्ते: when (it) has come
• संप्राप्ते: Saptami-nirpeksa (Locative absolute/सप्तमी-निरपेक्षा)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used locative absolute; पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; ‘when (it) has arrived’

• भानुवारे: on Sunday
• भानुवारे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भानुवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; weekday

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• शुचिः: pure, clean
• शुचिः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (qualifying नरः)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāradīya-saras

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: Autumn light over a full lake; a pilgrim stands purified at the bank at sunrise on a Sunday, holding offerings, as priests prepare the rite.

Characters & Entities

• Nāradīya-saras
• Āśvina
• Bhānu (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma emphasizes proper time (kāla) and purity (śauca) to unlock a tīrtha’s full spiritual efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāradīya-saras, whose waters are described as consecrated and fully filled.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance in Āśvina, specifically on a Sunday, by a person maintaining ritual purity (śuci).