Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 52›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

Transliteration

arjuna uvāca | koṭitīrthaṃ kathaṃ jātaṃ kena vā nirmitaṃ mune | kasmādvā koṭitīrthānāṃ phalamatrocyate mune

Translation

अर्जुन म्हणाला—हे मुने, कोटितीर्थ कसे उत्पन्न झाले आणि कोणी ते निर्माण केले? तसेच, हे मुने, कोटितीर्थांचे फळ येथेच का सांगितले जाते?

Word by Word
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कोटि-तीर्थम्Koṭitīrtha (the sacred ford named Koṭitīrtha)
कोटि-तीर्थम्:
Karma (Predicate-noun/विषय)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: कोटीनां तीर्थम् / कोटिसदृशं तीर्थम्)
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
जातम्arisen, come into being
जातम्:
Kriya (State/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कोटितीर्थम्)
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्न
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात
निर्मितम्constructed, made
निर्मितम्:
Kriya (State/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootनिर्+मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कोटितीर्थम्)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कस्मात्from what cause/why
कस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; प्रश्न
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात
कोटि-तीर्थानाम्of (the) Koṭitīrthas / of Koṭitīrtha (traditionally plural for class)
कोटि-तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta (Grammatical subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी (उच्यते)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
उच्यतेis said, is described
उच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Arjuna

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nārada (addressed as ‘mune’)

Visual Art Cues

Scene: Arjuna, seated respectfully with bow set aside, questions a sage in a forest-hermitage near a sacred waterbody; the tīrtha glints in the background, suggesting Koṭitīrtha’s presence awaiting explanation.

Characters & Entities
A
Arjuna
K
Koṭitīrtha

FAQs

Sacred places are understood through origin-stories (māhātmya) that reveal why their merit is exceptional.

Koṭitīrtha—presented as a tīrtha whose merit equals many tīrthas combined.

None directly; the verse introduces an inquiry into the tīrtha’s origin and its promised merit.

←Previous Verse
Next Verse→