Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
तलातलं तथा गुल्फौ जंघे चास्य महातलम् । जानुनी सुतलं चोरू वितलं चातलं कटिम्
Transliteration
talātalaṃ tathā gulphau jaṃghe cāsya mahātalam | jānunī sutalaṃ corū vitalaṃ cātalaṃ kaṭim
Translation
घोटे (गुल्फ) तलातळ आहेत आणि पिंडऱ्या महातळ आहेत। गुडघे सुतळ, मांड्या वितळ, आणि कटी अतळ आहे।
Word by Word
तलातलम्Talātala (a netherworld)
तलातलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक) + अतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; द्वन्द्व-समासः (तलम् च अतलम् च) रूढि-नाम (proper name)
तथाlikewise
तथा:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (adverb) — ‘thus; likewise’
गुल्फौthe two ankles
गुल्फौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुल्फ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual
जङ्घेthe two shanks/legs
जङ्घे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजङ्घा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Feminine, Nominative, Dual
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अस्यof this (body)
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive, Singular
महातलम्Mahātala (a netherworld)
महातलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; कर्मधारयः (महच्च तत् तलम्) रूढि-नाम
जानुनीthe two knees
जानुनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Neuter, Nominative, Dual
सुतलम्Sutala (a netherworld)
सुतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; कर्मधारयः/रूढि-नाम
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऊरूthe two thighs
ऊरू:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual
वितलम्Vitala (a netherworld)
वितलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; रूढि-नाम
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अतलम्Atala (a netherworld)
अतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; रूढि-नाम
कटिम्the waist/hip
कटिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular
Speaker
Kamaṭha
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Talātala; Mahātala; Sutala; Vitala; Atala (internal loci)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Atithi
Visual Art Cues
Scene: A vertical labeled figure: ankles marked Talātala, shanks Mahātala, knees Sutala, thighs Vitala, hips Atala; teacher indicates the ascending order like steps of an inner pilgrimage.
Characters & Entities
T
TalātalaM
MahātalaS
SutalaV
VitalaA
AtalaFAQs
Cosmic geography is internalized: the body is a structured universe, inviting mindful, dharmic embodiment.
None; the focus is on the lokas/pātālas rather than pilgrimage geography.
None mentioned.