Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 155

तस्मिन्वने सप्तमहाद्रुमास्तु सप्तैव नद्यश्च फलानि सप्त । सप्ताश्रमाः सप्त समाधयश्च दीक्षाश्च सप्तैतदरण्यरूपम्

tasminvane saptamahādrumāstu saptaiva nadyaśca phalāni sapta | saptāśramāḥ sapta samādhayaśca dīkṣāśca saptaitadaraṇyarūpam

त्या वनात सात महावृक्ष आहेत, सात नद्या आणि सात प्रकारची फळे आहेत. सात आश्रम, सात समाधी आणि सात दीक्षा—हेच या पवित्र अरण्याचे स्वरूप आहे.

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, सप्तमी, एकवचन (locative singular)
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रायः संख्या (numeral; used as qualifier)
महाgreat
महा:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formपूर्वपद, अव्यय-प्रायः (first member)
द्रुमाःtrees
द्रुमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masculine, nominative plural); कर्मधारयः in महा-द्रुम; with सप्त as numeral qualifier
अस्तुlet there be
अस्तु:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral qualifier)
एवindeed; exactly
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (feminine, nominative plural)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
फलानिfruits
फलानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (neuter, nominative plural)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral qualifier)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral qualifier)
आश्रमाःhermitages; stages of life
आश्रमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masculine, nominative plural)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral qualifier)
समाधयःabsorptions; meditative concentrations
समाधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masculine, nominative plural)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दीक्षाःinitiations; consecrations
दीक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (feminine, nominative plural)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral qualifier)
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular; compound-member stem)
अरण्यforest
अरण्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular; compound-member stem)
रूपम्form; nature
रूपम्:
Kriyāviśeṣaṇa/Viśeṣya (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः in एतद्-अरण्य-रूप (having the form of this forest)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Sapta-araṇya (implied)

Type: kshetra

Scene: A sacred forest laid out like a mandala: seven towering trees in a heptagonal arrangement; seven rivers flowing outward; seven fruit-bearing groves; seven hermitages with sages; above them, seven luminous ‘samādhi’ halos; seven initiation fires/altars marking dīkṣā stations.

V
Vidyāvana

FAQs

A holy place is mapped as a complete spiritual ecosystem—nature, practice, and initiation together shape liberation-oriented life.

Vidyāvana, portrayed as a sanctified forest whose inner ‘topography’ is defined by sacred sevens.

Dīkṣā (initiation) and samādhi (deep meditation) are highlighted as integral to the forest’s dharmic character.