Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 189

Devanagari script

दृष्टं स्पृष्टं पूजितं च गतास्ते भवसद्म तत् एवमेतानि लिंगानि सप्त जातानि फाल्गुन

Transliteration

dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ pūjitaṃ ca gatāste bhavasadma tat evametāni liṃgāni sapta jātāni phālguna

Translation

ते लिंग पाहून, स्पर्श करून व पूजन करून भव (शिव) यांच्या धामास गेले। अशा प्रकारे, हे फाल्गुना, ही सात लिंगे उत्पन्न झाली।

Word by Word

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘seen’

• स्पृष्टम्: touched
• स्पृष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्पृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘touched’

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘worshipped’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• गताः: went / attained
• गताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त) कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘gone/attained’

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• भवसद्म: the abode of Bhava (Śiva)
• भवसद्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव + सद्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—भवस्य सद्म (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• एतानि: these
• एतानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• लिङ्गानि: liṅgas
• लिङ्गानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचक; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचनस्य विशेषणम् (indeclinable numeral used adjectivally)

• जातानि: were born / arose
• जातानि: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘born/produced’

• फाल्गुन: O Phālguna (Arjuna)
• फाल्गुन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sapta-liṅga cluster (within Mahākāla narrative)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna (addressed as Phālguna)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims approach a radiant Liṅga: first behold it, then reverently touch (or touch the pedestal/threshold), then offer flowers and bilva; a subtle vision of Bhava’s abode opens beyond, indicating their passage; seven Liṅgas appear as a garlanded sequence.

Characters & Entities

• Bhava (Śiva)
• Phālguna (Arjuna)
• Seven Liṅgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana, sparśa, and pūjā of the liṅga are powerful acts—devotion expressed through body, mind, and rite leads toward Śiva’s abode.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla-liṅga sphere and the wider cluster of sacred liṅgas (sapta-liṅga tradition) described in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seeing (darśana), touching (sparśa), and worship (pūjā) of the liṅga are explicitly praised as spiritually efficacious acts.