Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

सोऽपि बालः प्रववृधे शुक्लपक्ष इवोडुपः । संस्कृतः स च संस्कारैर्धीमान्पशुपतिव्रती

Transliteration

so'pi bālaḥ pravavṛdhe śuklapakṣa ivoḍupaḥ | saṃskṛtaḥ sa ca saṃskārairdhīmānpaśupativratī

Translation

तो बालकही शुक्लपक्षातील चंद्रासारखा वाढत गेला. संस्कारांनी विधिवत् संस्कृत होऊन तो बुद्धिमान व पाशुपत-व्रतधारी झाला.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)

• बालः: the boy
• बालः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रववृधे: grew
• प्रववृधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• शुक्लपक्षः: the bright fortnight
• शुक्लपक्षः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (शुक्लः पक्षः)

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

• उडुपः: the moon
• उडुपः: Upameya (Compared entity/उपमेय)
• Type: Noun
• Root: उडुप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘चन्द्रः’ (moon)

• संस्कृतः: was purified/initiated
• संस्कृतः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘संस्कृतः’ = refined/initiated

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• संस्कारैः: by rites/saṃskāras
• संस्कारैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: संस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/हेतु (instrument/means)

• धीमान्: intelligent
• धीमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)

• पशुपति-व्रती: observing the vow of Paśupati (Śiva)
• पशुपति-व्रती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पशुपति (प्रातिपदिक) + व्रती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पशुपतेः व्रती)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa), narrating

Characters & Entities

• Paśupati (Śiva)
• saṃskāra
• paśupativrata
• the child (Kālabhīti)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic saṃskāras and Śaiva vows shape character; spiritual growth is gradual and luminous like the waxing moon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The performance of saṃskāras and observance of Paśupativrata (a Śaiva vow) are indicated.