Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

ईदृशानां तथा चात्र कोटिकोटिशतानि च । सर्वाण्येवंविधान्येव यादृशं कीर्तितंत्विदम्

Transliteration

īdṛśānāṃ tathā cātra koṭikoṭiśatāni ca | sarvāṇyevaṃvidhānyeva yādṛśaṃ kīrtitaṃtvidam

Translation

अशा प्रकारचे लोकसमूह येथे कोटी-कोटींच्या शेकडो संख्येने आहेत; सर्वही याच स्वरूपाचे आहेत—जसे हे ब्रह्मांड वर्णिले आहे।

Word by Word

• ईदृशानाम्: of such (kinds)
• ईदृशानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं/स्त्री (सामान्य-विशेषण), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive, Plural); (अण्डानाम्) इत्यस्य विशेषणम्

• तथा: thus, likewise
• तथा: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारार्थ (thus/so)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (locative adverb)

• कोटि-कोटि-शतानि: hundreds of crores of crores
• कोटि-कोटि-शतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Plural); समासः—कोटि-कोटि (षष्ठी-तत्पुरुष/अव्ययीभाववत् गणना) + शतानि (निर्धारण)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Plural)

• एवंविधानि: of this kind, such-formed
• एवंविधानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एवंविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (Neuter, Nom./Acc., Plural); समासः—एवम् + विध (कर्मधारय: ‘of such a kind’)

• एव: indeed, exactly
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphasis/only)

• यादृशम्: such as, of what kind
• यादृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); इदम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• कीर्तितम्: described, mentioned
• कीर्तितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इदम् इत्यस्य विशेषणम्

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvarakhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vista of innumerable similar cosmic eggs arranged like a vast garland across space, each with identical layered sheaths; the narrator gestures to ‘this one’ as exemplar, implying a template repeated endlessly.

Characters & Entities

• aṇḍa (implied)
• cosmic multitudes (koṭi-koṭi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation is immeasurable, encouraging humility and reverence for the divine source that transcends it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse continues the cosmological enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive rather than prescriptive.