Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13
Devanagari script
स वो वसूनि पुत्रांश्च भार्याः कन्या गृहाणि च । विध्वंसयति नागेंद्राः शीघ्रं धावतधावत
Transliteration
sa vo vasūni putrāṃśca bhāryāḥ kanyā gṛhāṇi ca | vidhvaṃsayati nāgeṃdrāḥ śīghraṃ dhāvatadhāvata
Translation
तो तुमची संपत्ती, पुत्र, भार्या, कन्या आणि घरे उद्ध्वस्त करीत आहे। हे नागेंद्रांनो, लवकर धावा, धावा!
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वःyour
वः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (genitive/6th), बहुवचन (plural)
वसूनिwealth, valuables
वसूनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvasu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
भार्याःwives
भार्याः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (acc. pl. of -ā stem)
कन्याःdaughters
कन्याः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
गृहाणिhouses
गृहाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
विध्वंसयतिdestroys
विध्वंसयति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootdhvaṃs (धातु) उपसर्ग: vi-
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense in usage ‘destroys’
नागेन्द्राःO lords of serpents
नागेन्द्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नागानाम् इन्द्राः’
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
धावतrun!
धावत:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootdhāv (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन
धावतrun! (again)
धावत:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootdhāv (धातु)
Formलोट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन; पुनरुक्ति (repetition for urgency)
Speaker
Kumuda (son of Śeṣa) addressing the nāga-lords (from immediate context)
Visual Art Cues
Scene: A messenger’s urgent cry to nāga-kings: Pralaṃba ravages their treasures and households; nāga-lords rise in agitation within a jeweled subterranean court.
Characters & Entities
K
KumudaŚ
ŚeṣaN
NāgendrasP
Pralaṃba (implied by ‘saḥ’)FAQs
Unchecked adharma destroys family and stability; swift collective response is necessary to protect dharmic order.
None; the setting is Pātāla among the nāgas.
None; it is an urgent warning and mobilization rather than a ritual instruction.