Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

गुहेन निर्मितः कूपो गंगा तत्र तलोद्भवा । माघस्य च चतुर्दश्यां कृष्णायां पितृतर्पणम्

guhena nirmitaḥ kūpo gaṃgā tatra talodbhavā | māghasya ca caturdaśyāṃ kṛṣṇāyāṃ pitṛtarpaṇam

गुह (स्कंद) यांनी तेथे एक कूप निर्माण केला आणि त्याच्या तळातून गंगा प्रकट झाली। तसेच माघ महिन्याच्या कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला तेथे पितृतर्पण करावे।

गुहेनby Guha (Skanda)
गुहेन:
Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक; कुमार/स्कन्द-नाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
निर्मितःwas made/constructed
निर्मितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु; नि + √मा) (कृदन्त: निर्मित)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग
कूपःa well
कूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
तल-उद्भवाarising from the bottom (of the well)
तल-उद्भवा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतल-उद्भव (प्रातिपदिक; तल + उद्भव)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गङ्गा-विशेषण)
माघस्यof (the month) Māgha
माघस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक; मास-नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक; तिथि-नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कृष्णायाम्in the dark fortnight (kṛṣṇa-pakṣa)
कृष्णायाम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृष्णा (प्रातिपदिक; पक्ष-विशेष)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (चतुर्दशी-विशेषण)
पितृतर्पणम्offering of libations to the ancestors (pitṛ-tarpaṇa)
पितृतर्पणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ-तर्पण (प्रातिपदिक; पितृ + तर्पण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (context: act/rite)

Sūta (narrator) to the sages (deduced)

Tirtha: Guha-kūpa / Gaṅgā-talodbhava-kūpa

Type: kund

Listener: Pāṇḍunandana

Scene: Skanda strikes/marks the ground and a well is formed; from its depths Gaṅgā rises as a luminous stream; devotees prepare offerings for pitṛ-tarpaṇa under a Māgha night sky signifying kṛṣṇa caturdaśī.

G
Guha (Skanda)
K
Kūpa (well)
G
Gaṅgā
M
Māgha
K
Kṛṣṇa-pakṣa Caturdaśī
P
Pitṛs

FAQs

Pilgrimage becomes complete when it includes gratitude to one’s ancestors; tīrthas sanctify both devotion to God and duty to Pitṛs.

A Guha-made well from which Gaṅgā manifests—presented as a powerful tīrtha within the Stambheśvara precinct.

Perform pitṛ-tarpaṇa on Māgha kṛṣṇa caturdaśī at this Gaṅgā-associated well/tīrtha.