Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

देवसेनापते शीघ्रं शक्तिं मुंच महासुरे । प्रतिज्ञामात्मनः पाहि लंबते रविमंडलम्

Transliteration

devasenāpate śīghraṃ śaktiṃ muṃca mahāsure | pratijñāmātmanaḥ pāhi laṃbate ravimaṃḍalam

Translation

हे देवसेनापती! शीघ्र त्या महासुरावर शक्ती सोड. आपली प्रतिज्ञा राख; रविमंडळ मावळतीला झुकत आहे.

Word by Word

• देवसेनापते: O lord of the divine army
• देवसेनापते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवसेनापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (Vocative singular); समासः: देवसेनायाः पतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• शक्तिम्: the spear/weapon (śakti)
• शक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् (Accusative singular)

• मुंच: release, hurl
• मुंच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (2nd sg imperative)

• महासुरे: O great demon
• महासुरे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महासुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (Vocative singular); समासः: महान् असुरः (कर्मधारय)

• प्रतिज्ञाम्: promise, vow
• प्रतिज्ञाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् (Accusative singular)

• आत्मनः: of yourself
• आत्मनः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम् (Genitive singular)

• पाहि: protect, uphold
• पाहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (2nd sg imperative)

• लंबते: is hanging/lingering
• लंबते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लम्ब् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम् (3rd sg present, Ātmanepada)

• रविमंडलम्: the sun’s orb
• रविमंडलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रवि + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Nom./Acc. sg.); समासः: रवेः मण्डलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Vāsudeva (Kṛṣṇa)

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Vāsudeva addresses Skanda as Devasenāpati, pointing toward the asura; the sun disk is visibly descending at the horizon, bathing the battlefield in copper light; Skanda poised to hurl the Śakti.

Characters & Entities

• Vāsudeva
• Devasenāpati (Skanda)
• Śakti
• Sun (Ravi)
• Mahāsura (Tāraka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires decisive action at the right time, and a vow (pratijñā) must be guarded with discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this is counsel given amid the battle.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse urges timely fulfillment of a vow through decisive action.