Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 165
Devanagari script
जिघांसूनुपसंप्राप्तान्देवान्दृष्ट्वा स पावकिः । विससर्ज्ज मुखात्तत्र प्रवृद्धाः पावकार्चिषः
Transliteration
jighāṃsūnupasaṃprāptāndevāndṛṣṭvā sa pāvakiḥ | visasarjja mukhāttatra pravṛddhāḥ pāvakārciṣaḥ
Translation
मारण्याच्या हेतूने जवळ आलेल्या देवांना पाहून त्या पावकीने तेथेच मुखातून प्रचंड अग्निज्वाळा सोडल्या।
Word by Word
जिघांसून्wishing to kill
जिघांसून्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → जिघांसु (कृदन्त, सन्-अर्थे इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (देवान्)
उपसंप्राप्तान्having approached/come near
उपसंप्राप्तान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप+सम्+प्राप् (धातु) → उपसंप्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (देवान्)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः; क्त्वान्त अव्यय (gerund)
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
पावकिःPāvaki (fire-born/Agni’s one)
पावकिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अग्निसम्बद्धः (अग्नेः पुत्रः/अग्निरूपः)
विससर्जsent forth/let loose
विससर्ज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः वि-
मुखात्from (his) mouth
मुखात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
प्रवृद्धाःgrown, intensified
प्रवृद्धाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+वृध् (धातु) → प्रवृद्ध (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (अर्चिषः)
पावक-अर्चिषःflames of fire
पावक-अर्चिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पावकस्य अर्चिषः)
Speaker
Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)
Visual Art Cues
Scene: Pāvaki (the fiery one/son of Fire) faces the advancing devas; from his open mouth burst fierce, elongated flames, curling like serpents, lighting the battlefield in orange-white glare.
Characters & Entities
D
DevasP
Pāvaki (epithet)FAQs
Hostility invites consequence; divine energy (tejas) responds instantly when dharma is threatened.
None is specified in this verse.
None.