Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78
Devanagari script
हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः । तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः
Transliteration
himācalasya śrṛṃgaistairmeghamālākulairmanaḥ | tathā duravāgāhyo'sau hṛdayebhyastavāśayaḥ
Translation
जसे हिमाचलाची शिखरे मेघमाळांनी वेढलेली असतात, तसेच तुझे अंतःकरणातील अभिप्राय हृदयांनी प्रवेश केला तरीही दुर्वगाह्य आहे।
Word by Word
हिमाचलस्यof Himālaya
हिमाचलस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootहिम + अचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; कर्मधारयः (हिमः अचलः)
शृङ्गैःby the peaks
शृङ्गैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
तैःthose
तैः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘शृङ्गैः’ इति विशेषणम्
मेघमालाकुलैःcrowded with garlands of clouds
मेघमालाकुलैः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमेघ + माला + आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; तृतीया-बहुवचनं ‘शृङ्गैः’ इति विशेषणम्; षष्ठी/तत्पुरुषार्थः (मेघमालया आकुलः)
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
तथाso / likewise
तथा:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: ‘in the same way/so’)
दुरवागाह्यःhard to fathom
दुरवागाह्यः:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग) + अव + गाह् (धातु) → अवागाह्य (कृदन्त-प्रातिपदिक, यत्)
Formकृदन्त-विशेषणम् (यत्-प्रत्ययान्तः ‘-गाह्य’ = ‘to be entered/understood’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘दुर्’ उपसर्गेण ‘दुष्करः’ अर्थः
असौthat (one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
हृदयॆभ्यःfrom (our) hearts
हृदयॆभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), बहुवचनम्
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; मध्यम-पुरुष-सर्वनाम
आशयःintention / thought
आशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker
Śiva (continuing address to Girijā)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Himācala (as sacred mountain archetype)
Type: peak
Visual Art Cues
Scene: A poetic cutaway: towering Himalayan peaks wrapped in cloud garlands, mirroring the unfathomable resolve of the addressed goddess.
Characters & Entities
H
Himācala (Himālaya)Ś
ŚivaG
GirijāFAQs
A clouded inner state makes intentions opaque; clarity and openness are virtues that support harmony and right understanding.
Himācala (the Himālaya) is invoked poetically, but no pilgrimage merit or tīrtha-vidhi is stated.
None.