Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34
Devanagari script
श्रुत्वेति संभ्रमाविष्टो ध्वस्तवीर्यो हिमाचलः । मां तदा प्रत्युवाचेदं साश्रुकण्ठो महागिरिः
Transliteration
śrutveti saṃbhramāviṣṭo dhvastavīryo himācalaḥ | māṃ tadā pratyuvācedaṃ sāśrukaṇṭho mahāgiriḥ
Translation
हे ऐकून हिमाचल संभ्रमाने व्याकुळ झाला; त्याचे धैर्य जणू ढासळले. मग अश्रूंनी गळा भरलेल्या त्या महागिरीने मला असे उत्तर दिले।
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having heard’
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/उक्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
संभ्रमाविष्टःovercome with agitation
संभ्रमाविष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक) + आविष्ट (आ + विश् धातु + क्त)
Formतत्पुरुष (सप्तमी/तृतीया-भावार्थ) समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; अर्थः—‘संभ्रमेण आविष्टः’ (overcome by agitation)
ध्वस्तवीर्यःwhose strength is shattered
ध्वस्तवीर्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्वस्त (ध्वंस् धातु + क्त) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; अर्थः—‘ध्वस्तं वीर्यं यस्य सः’
हिमाचलःHimālaya (snow-mountain)
हिमाचलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषनाम
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2), एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इदम्this (speech/statement)
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
साश्रुकण्ठःwith a tear-choked throat
साश्रुकण्ठः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (सह) + अश्रु (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; अर्थः—‘अश्रुभिः (आश्रु) कण्ठः यस्य सः’ (choked with tears)
महागिरिःthe great mountain
महागिरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषनाम
Speaker
Narrator (describing Himācala’s reaction)
Skanda Dialogue
Listener: Himācala (Himavat)
Visual Art Cues
Scene: Himācala, the great mountain-king, trembles inwardly; his strength collapses as tears choke his voice while he addresses the narrator.
Characters & Entities
H
HimācalaFAQs
Even the mighty are shaken by destiny; Purāṇas depict emotion to teach detachment and reliance on dharma.
None; this is an emotional turning point in the narrative.
None.