Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

सुरैः सुदुर्जयाः कोट्यो निहतादश विद्धि तत् । सर्वास्त्रवारणं मुंच ब्रह्ममस्त्रं त्वरान्वितः

Transliteration

suraiḥ sudurjayāḥ koṭyo nihatādaśa viddhi tat | sarvāstravāraṇaṃ muṃca brahmamastraṃ tvarānvitaḥ

Translation

हे जाण—देवांनी अत्यंत दुर्जेय अशा दहा कोटी सैन्यांचा संहार केला आहे. म्हणून सर्वास्त्रांना आवरणारे ब्रह्मास्त्र त्वरेने सोड.

Word by Word

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; Instrumental plural

• सुदुर्जयाः: very hard to conquer
• सुदुर्जयाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुर्जय (प्रातिपदिक; दुर्जय = दुर्+जि(धातु) ‘to conquer’ + यत्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural (agreeing with कोट्यः)

• कोट्यः: crores (of hosts)
• कोट्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural

• निहताः: slain
• निहताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Past passive participle used predicatively

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-विशेषण; indeclinable numeral used as qualifier

• विद्धि: know (you)
• विद्धि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative 2nd sg

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (object of विद्धि)

• सर्वास्त्रवारणम्: the warding-off of all weapons
• सर्वास्त्रवारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व-अस्त्र-वारण (प्रातिपदिक; सर्व + अस्त्र + वारण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (object of मुंच)

• मुंच: release / discharge
• मुंच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative 2nd sg (परस्मैपद)

• ब्रह्ममस्त्रम्: the Brahmā-weapon (Brahmāstra)
• ब्रह्ममस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (apposition/object)

• त्वरान्वितः: endowed with haste
• त्वरान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा-अन्वित (प्रातिपदिक; अन्वित = अन्वि(धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (qualifying implied subject ‘you/he’)

Speaker

Nimi (addressing Kālanemi)

Visual Art Cues

Scene: A commander urges immediate release of the Brahmā-weapon, described as a universal counter-missile, after immense slaughter among near-invincible hosts.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmāstra
• Nimi
• Kālanemi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power without discernment leads to ruin; the Purāṇas portray even mighty beings seeking higher means when overwhelmed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse centers on astric escalation in a cosmic battle.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the ‘prescription’ here is martial/astric (release of Brahmāstra), not a religious rite.