Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः । तस्य कर्माथ तद्दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ
Transliteration
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ | tasya karmātha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
Translation
सुवर्णजाळ्याने अलंकृत ती गदा पृथ्वीही फाडू लागली. त्याचे ते कृत्य पाहून ते दोघे वैद्यदेव, अद्भुत योद्धे—
Word by Word
दारयामासsplit, tore open
दारयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदॄ/दर् (धातु; दारयति-कारण)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense: ‘caused to split’)
धरणीम्the earth
धरणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
हेमजालपरिष्कृतःadorned with a golden net
हेमजालपरिष्कृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहेम (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + परिष्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (‘हेमजालेन परिष्कृतः’ = adorned with a golden net); विशेषण (कर्ता)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
भिषजौthe two physicians
भिषजौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन
चित्रयोधिनौthe two remarkable warriors
चित्रयोधिनौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + योधिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; कर्मधारयः (‘चित्राः योधिनौ’ = wondrous fighters) विशेषण (भिषजौ)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A gold-net-adorned mace gouges the ground, splitting the earth; fissures open with dust and sparks; the Aśvins, astonished yet resolute, prepare countermeasures.
Characters & Entities
A
AśvinsD
Dharaṇī (Earth)FAQs
Power without restraint becomes destructive; the righteous respond with measured, dharmic counterforce.
No sacred geography is specified in this verse.
None.