Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18
Devanagari script
गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः । प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्
Transliteration
gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ | pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat
Translation
गंभीर स्फोट-गर्जना व प्रचंड निनादाने जगाचे हृदय थरथरले. त्याने आकाश झाकून सूर्याची सारी प्रभा लोपविली.
Word by Word
गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनःwhose deep crashing roar made the hearts of the world tremble
गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनः:
Karta (Subject)
TypeAdjective
Rootगंभीर (प्रातिपदिक) + अस्फोट (प्रातिपदिक) + निर्ह्राद (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक) + कंपन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य निर्ह्रादः गंभीरास्फोटः जगद्धृदयानि कम्पयति, सः)
प्रच्छाद्यhaving covered
प्रच्छाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र-छद् (धातु; क्त्वान्त/ल्यप्)
Formल्यप् (क्त्वान्त) अव्ययभावः; उपसर्गः ‘प्र-’; ‘प्रच्छाद्य’ = आच्छाद्य/ढकित्वा
गगनम्the sky
गगनम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सूर्य-प्रभाम्the sun’s radiance
सूर्य-प्रभाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य प्रभा)
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सूर्यप्रभाम् विशेषयति)
व्यनाशयत्destroyed / caused to perish
व्यनाशयत्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootनश् (धातु; णिच् causative)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (कारण) + उपसर्गः ‘वि-’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Visual Art Cues
Scene: A colossal asura-generated storm: the sky blanketed by dark clouds, thunder bursting; the sun’s glow extinguished; below, the battlefield dims as if under an unnatural eclipse.
Characters & Entities
K
Kālanemi (implied from previous verse)FAQs
Adharmic force is depicted as eclipsing light itself; dharma restores clarity when the ‘sun of discernment’ is obscured.
No specific sacred geography is named in this verse.
None.