Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47
Devanagari script
दशार्बुदमिता क्रुद्धा ग्रसनायान्वधावत । ग्रसनस्तु समालोक्य तां किंकरमयां शुभाम्
Transliteration
daśārbudamitā kruddhā grasanāyānvadhāvata | grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayāṃ śubhām
Translation
दहा अरबुद संख्येची ती सेना क्रोधाने पेटून ग्रसनाला गिळण्यासाठी धावली. पण ग्रसनाने ती किंकरमयी, शोभिवंत सेना न्याहाळली.
Word by Word
दशार्बुदमिताnumbering ten arbuda
दशार्बुदमिता:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश + अर्बुद + मित (प्रातिपदिक; √मा-क्त)
Formसमासः तत्पुरुष (दश-अर्बुदैः मिता = ‘measured by ten arbuda’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — qualifying (सेना/वाहिनी understood)
क्रुद्धाangry
क्रुद्धा:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक; √क्रुध्-क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ग्रसनायtowards Grasana
ग्रसनाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन — Dative singular
अन्वधावतran after, pursued
अन्वधावत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + धाव् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Imperfect, 3rd sg
ग्रसनःGrasana
ग्रसनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/विशेषार्थक) — particle
समालोक्यhaving observed
समालोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — Absolutive/gerund
ताम्her/that (army)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
किंकरमयाम्consisting of servants
किंकरमयाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिंकर + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (किंकरैः मया = ‘made of servants’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — qualifying ताम्
शुभाम्splendid, auspicious
शुभाम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — qualifying ताम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: An immense, enraged host—countless attendants of Yama—rushes to devour/overwhelm Grasana; Grasana surveys the oncoming mass with composure.
Characters & Entities
G
GrasanaK
Kiṃkaras (Yama’s attendants)Y
Yama (implied)FAQs
The Purāṇas magnify scale to show that dharmic steadiness does not waver before overwhelming odds.
No site is described in this verse.
None.