Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34
Devanagari script
जगद्व्याकुलतां यातं प्रलयागमशंकया । क्षणात्प्रशांतनिर्ह्रादं ज्वलदुल्कासमाचितम्
Transliteration
jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṃkayā | kṣaṇātpraśāṃtanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam
Translation
प्रलय येण्याच्या शंकेने जगत् व्याकुळ झाले; पण क्षणात गर्जना शांत झाली आणि आकाश ज्वलंत उल्कांनी भरून गेले।
Word by Word
जगत्the world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)
व्याकुलताम्to agitation/distress
व्याकुलताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्याकुलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
यातम्having gone/come to
यातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गत/प्राप्त’ अर्थे (Past passive participle; Neuter Nom/Acc Sg)
प्रलयागमशंकयाby fear of the coming of dissolution
प्रलयागमशंकया:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootप्रलय + आगम + शंका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Feminine, Instrumental, Singular); समासः—प्रलयस्य आगमः (षष्ठी-तत्पुरुष) + तस्मिन् शंका (तत्पुरुष)
क्षणात्in an instant/from a moment
क्षणात्:
Apadana (Source/Time-from/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)
प्रशांतनिर्ह्रादम्with the roar stilled
प्रशांतनिर्ह्रादम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रशांत + निर्ह्राद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); कर्मधारयः—प्रशान्तः निर्ह्रादः यस्य तत्
ज्वलत्blazing
ज्वलत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग प्रातिपदिकरूप; समासे पूर्वपद (Present active participle)
उल्काmeteor/firebrand
उल्का:
Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (Feminine stem)
समाचितम्filled/covered
समाचितम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-चि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Neuter Nom/Acc Sg)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A battlefield sky suddenly quiets after thunder; the firmament is crowded with blazing meteors, while below, armies pause in dread as if pralaya were imminent.
Characters & Entities
P
PralayaFAQs
Even when events resemble pralaya, divine order prevails; disturbance is temporary when dharma’s purpose is fulfilled.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.