Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58
Devanagari script
मुंचामुं पुत्र याचंतं किमनेन प्रयोजनम् । अवमानो वधः प्रोक्तो वीरसंभावितस्य च
Transliteration
muṃcāmuṃ putra yācaṃtaṃ kimanena prayojanam | avamāno vadhaḥ prokto vīrasaṃbhāvitasya ca
Translation
“पुत्रा, याचना करणाऱ्यास सोड; याचा काय उपयोग? जो वीर मानला जातो, त्याच्यासाठी अपमान हाच वधासमान म्हटला आहे.”
Word by Word
मुंचrelease
मुंच:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
अमुम्this one (him)
अमुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (vocative singular)
याचन्तम्who is begging
याचन्तम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकृदन्त/Present participle); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Interrogative object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (interrogative)
अनेनby this; with this
अनेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
प्रयोजनम्purpose; need
प्रयोजनम्:
Karma (Predicate nominal/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
अवमानःinsult; dishonor
अवमानः:
Karta (Topic/कर्ता-रूपेण)
TypeNoun
Rootअवमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
वधःkilling; death
वधः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-रूपेण)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
प्रोक्तःis declared
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त/Past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
वीरसंभावितस्यof one honored as a hero
वीरसंभावितस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवीर + संभावित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वीरेण संभावितः/वीरत्वेन मानितः); पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
Speaker
Brahmā
Skanda Dialogue
Listener: Bāhvāyudha (addressed as ‘putra’)
Visual Art Cues
Scene: Brahmā raises a calming hand, speaking to the victor: ‘Release him’; Indra kneels in supplication; the hero’s posture shifts from aggression to contemplation; the mother watches, approving restraint.
Characters & Entities
B
BrahmāI
Indra (implied)B
Bāhvāyudha (implied)FAQs
Dharma can require restraint: once an opponent is subdued and pleading, mercy preserves honor and prevents needless sin.
No tīrtha is described in this verse.
None; it is ethical counsel (nīti/dharma-upadeśa).