Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

स पुरा शोचते व्यक्तं प्राप्य तच्चांतकं गृहम् । तथाहि गृह्यकारेण श्रुतौ प्रोक्तमिदं वचः

sa purā śocate vyaktaṃ prāpya taccāṃtakaṃ gṛham | tathāhi gṛhyakāreṇa śrutau proktamidaṃ vacaḥ

नंतर तो त्या अंतिम गृहास—मृत्यूस—प्राप्त होऊन निश्चयाने शोक करतो; कारण गृह्यपरंपरेच्या आचार्याने श्रुतीत हे वचन तसेच सांगितले आहे।

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
पुराformerly/earlier
पुरा:
Modifier (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
शोचतेgrieves/laments
शोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलट् लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
व्यक्तम्clearly/manifestly
व्यक्तम्:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम्); क्रियाविशेषण (adverb)
प्राप्यhaving reached/obtained
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त; ल्यप् (absolutive/त्वा-प्रत्ययार्थ); पूर्वक्रिया
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; विशेषण (गृहम्)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अन्तकम्death-bringing/fatal
अन्तकम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषण (गृहम्)
गृहम्house/home
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
तथाthus
तथा:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
हिindeed/for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
गृह्यकारेणby the author of the Gṛhya (text)
गृह्यकारेण:
Karana/Agent-instrument (करण)
TypeNoun
Rootगृह्यकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; समास: गृह्यस्य कारः/कर्ता (गृह्य-कार)
श्रुतौin the Śruti
श्रुतौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (वचः)
वचःstatement/utterance
वचः:
Karta (Grammatical subject of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa convention)

Scene: A man at life’s end approaching a dark doorway labeled ‘Antaka’; behind him lie neglected scriptures and unperformed rites; a luminous śruti-voice (personified) points toward dharma.

Ś
Śruti
G
Gṛhya

FAQs

Neglect of dharma leads to regret at life’s end; scriptural tradition warns that death exposes the futility of complacency.

No site is mentioned; the verse is a moral reflection supported by śruti/gṛhya authority.

No specific ritual is detailed; it cites the Gṛhya/Śruti tradition to reinforce the warning.