Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

पचेलिमफलः सद्यो दुरंतकलुपापहः । अपूर्वः कोऽपि सद्गोष्ठीसहस्रकिरणोदयः

Transliteration

pacelimaphalaḥ sadyo duraṃtakalupāpahaḥ | apūrvaḥ ko'pi sadgoṣṭhīsahasrakiraṇodayaḥ

Translation

हे त्वरित फल देणारे असून दुर्दम्य व दीर्घकाळचे पापही नष्ट करते—जणू सद्गोष्ठीच्या सहस्र किरणांचा अपूर्व उदयच होय.

Word by Word

• पचेलिम-फलः: the pacelima fruit
• पचेलिम-फलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पचेलिम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘पचेलिमस्य फलम्’ इति

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-visheṣaṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (immediately)

• दुरन्त-कलु-पाप-हः: remover of hard-to-end Kali-sins
• दुरन्त-कलु-पाप-हः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुरन्त (प्रातिपदिक) + कलु (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + ह (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘दुरन्तं कलु-पापं हन्ति’ इति; ‘पचेलिमफलः’ विशेषणम्

• अपूर्वः: unprecedented
• अपूर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कः: what?/which? (someone)
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नार्थक

• अपि: even/indeed (some)
• अपि: Particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अनिश्चित/सम्भावनार्थक-अव्यय (some/any)

• सत्-गोष्ठी-सहस्र-किरण-उदयः: a sunrise of a thousand rays of holy company
• सत्-गोष्ठी-सहस्र-किरण-उदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गोष्ठी (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + किरण (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘सद्गोष्ठ्याः सहस्रकिरणानाम् उदयः’ इति रूपकः

Speaker

Narrator (contextual; praising sadhu-sanga)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sad-goṣṭhī (assembly of the virtuous)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic sunrise with innumerable rays rising behind a circle of sādhus in discourse; darkness recedes from a seeker’s heart, suggesting instant purification.

Characters & Entities

• Sat-goṣṭhī (holy assembly)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy company gives swift spiritual results and purifies even deep-rooted wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site; the ‘tīrtha-effect’ is attributed to sat-goṣṭhī itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a eulogy of satsang as an immediate purifier.