Adhyaya 30

Verse 1

स्कंद उवाच । कुंभोद्भूत तदाश्चर्यं विलोक्य जगदंबिका । उवाच शंभुं प्रणता प्रणतार्तिहरं परम्

स्कंद म्हणाले—हे कुंभोद्भव! ते अद्भुत दृश्य पाहून जगदंबिकेने प्रणाम केला आणि शरणागतांचे दुःख हरिणाऱ्या परम शंभूस म्हणाली.

Verse 2

अंबिकोवाच । अस्य पीठस्य माहात्म्यं महादेव महेश्वर । तिरश्चामपि यज्जातं ज्ञानं संसारमोचनम्

अंबिका म्हणाली—हे महादेव, हे महेश्वर! या पवित्र पीठाचे माहात्म्य मला सांगा; ज्याच्या प्रभावाने पशूंमध्येही संसारमोचक ज्ञान उत्पन्न होते।

Verse 3

अतः प्रभावं विज्ञाय धर्मपीठस्य धूर्जटे । धर्मेश्वरसमीपेहं स्थास्याम्यद्य दिनावधि

म्हणून, हे धूर्जटे! या धर्मपीठाचा प्रभाव जाणून मी आजपासून आयुष्यभर धर्मेश्वराच्या सान्निध्यात येथेच राहीन।

Verse 4

अत्र लिंगे तु ये भक्ताः स्त्रियो वा पुरुषास्तु वा । तेषामभीष्टां संसिद्धिं साधयिष्याम्यहं सदा

या लिंगावर जे भक्त—स्त्री असोत वा पुरुष—त्यांच्या अभिष्ट सिद्धी व यश मी सदैव साध्य करून देईन।

Verse 5

ईश्वर उवाच । साधुकृतं त्वया देवि कृतवत्या परिग्रहम् । अस्येह धर्मपीठस्य मनोरथकृतः सताम्

ईश्वर म्हणाले—हे देवी! तू हे स्थान स्वीकारून निवास केला, हे उत्तम केलेस. हा धर्मपीठ येथे सत्पुरुषांचे मनोरथ पूर्ण करणारा आहे।

Verse 6

त एव विश्वभोक्तारो विश्वमान्यास्त एव हि । ये त्वां विश्वभुजामत्र पूजयिष्यंति मानवाः

तेच खरे विश्वभोक्ता, तेच जगात मान्य—जे मनुष्य येथे तुला, विश्वधारिणीला, पूजतील।

Verse 7

विश्वे विश्वभुजे विश्वस्थित्युत्पत्तिलयप्रदे । नरास्त्वदर्चकाश्चात्र भविष्यंत्यमलात्मकाः

हे विश्वेश्वरा, विश्वभुजा, जगताची स्थिती-उत्पत्ती-लय देणाऱ्या! येथे जे नर तुझी अर्चना करतील, ते स्वभावतःच निर्मळात्मा होतील।

Verse 8

मनोरथतृतीयायां यस्ते भक्तिं विधास्यति । तन्मनोरथसंसिद्धिर्भवित्री मदनुग्रहात्

मनोरथ-तृतीयेला जो तुझी भक्ती आचरितो, त्याचा मनोरथ माझ्या अनुग्रहाने नक्कीच सिद्ध होईल।

Verse 9

नारी वा पुरुषो वाथ त्वद्व्रताचरणात्प्रिये । मनोरथानिह प्राप्य ज्ञानमंते च लप्स्यते

हे प्रिये! स्त्री असो वा पुरुष—तुझ्या व्रताचे आचरण केल्याने तो या लोकी इच्छित मनोरथ प्राप्त करून, शेवटी ज्ञानही मिळवील।

Verse 10

देव्युवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं कीदृक्कथा कथम् । किं फलं कैः कृतं नाथ कथयैतत्कृपां कुरु

देवी म्हणाली—हे नाथ! मनोरथ-तृतीयाचे व्रत कसे आहे? त्याची कथा व विधी काय? त्याचे फळ काय, आणि कोणी ते केले आहे? हे सर्व सांगा, कृपा करा।

Verse 11

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथा पृष्टं भवत्या भवतारिणि । मनोरथव्रतं चैतद्गुह्याद्गुह्यतरं परम्

ईश्वर म्हणाले—हे देवी, भवतारिणी! तू जसे विचारलेस तसे ऐक. हे मनोरथ-व्रत परम आहे, आणि गुह्याहूनही अधिक गुह्य आहे।

Verse 12

पुलोमतनया पूर्वं तताप परमं तपः । किंचिन्मनोरथं प्राप्तुं न चाप तपसः फलम्

पूर्वी पुलोमेची कन्या एका विशिष्ट मनोरथाच्या प्राप्तीसाठी परम तप करीत होती; तरीही त्या तपाचे फळ तिला मिळाले नाही।

Verse 13

अपूपुजत्ततो मां सा भक्त्या परमया मुदा । गीतेन सरहस्येन कलकंठीकलेन हि

त्यानंतर तिने परम भक्ती व आनंदाने माझी पूजा केली—रहस्यार्थयुक्त गीताने, कोकिळेसारख्या मधुर तानेने।

Verse 14

तद्गानेनातिसंतुष्टो मृदुना मधुरेण च । सुतालेन सुरंगेण धातुमात्राकलावता

तिच्या त्या मृदु, मधुर, सुताल व सुरेल गानाने—मात्रा-लययुक्त कलासंपन्न स्वरांनी—मी अत्यंत संतुष्ट झालो।

Verse 15

प्रोवाच तां वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि पुलोमजे । अनेन च सुगीतेन त्वनया लिंगपूजया

तेव्हा तो तिला म्हणाला—“वर माग, हे पुलोमेच्या कन्ये; या सुगानाने आणि तुझ्या लिंगपूजेने मी प्रसन्न आहे.”

Verse 16

पुलोमजोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश तदा यो मे मनोरथः । तं पूरय महादेव महादेवी महाप्रिय

पुलोमेची कन्या म्हणाली—“जर आपण प्रसन्न असाल, हे देवेश, तर माझा जो मनोरथ आहे तो पूर्ण करा, हे महादेव, महादेवीचे परमप्रिय।”

Verse 17

सर्वदेवेषु यो मान्यः सर्वदेवेषु सुंदरः । यायजूकेषु सर्वेषु यः श्रेष्ठः सोस्तु मे पतिः

जो सर्व देवांमध्ये मान्य, सर्व देवांमध्ये सुंदर आणि सर्व याजकांमध्ये श्रेष्ठ आहे—तोच परमेश्वर माझा पती होवो।

Verse 18

यथाभिलषितं रूपं यथाभिलषितं सुखम् । यथाभिलषितं चायुः प्रसन्नो देहि मे भव

हे भव! प्रसन्न होऊन मला अभिलषित रूप, अभिलषित सुख आणि अभिलषित आयुष्य प्रदान कर।

Verse 19

यदायदा च पत्या मे संगः स्याद्धृत्सुखेच्छया । तदातदा च तं देहं त्यक्त्वान्यं देहमाप्नुयाम्

जेव्हा-जेव्हा हृदयातील सुखेच्छेने माझा पतीशी संग होईल, तेव्हा-तेव्हा मी तो देह त्यागून दुसरा देह प्राप्त करो—आमचे मिलन सदैव नूतन राहो।

Verse 20

सदा च लिंगपूजायां मम भक्तिरनुत्तमा । भव भूयाद्भवहर जरामरणहारिणी

लिंगपूजेत माझी भक्ती सदैव अनुत्तम राहो; हे भव, हे भवहर! ती वाढत राहो—जी जरा-मरण हरिणी आहे।

Verse 21

भर्तुर्व्ययेपि वैधव्यं क्षणमात्रमपीह न । मम भावि महादेव पातिव्रत्यं च यातु मा

हे महादेव! पतीचा व्यय झाला तरी येथे मला क्षणभरही वैधव्य येऊ नये; आणि पुढे माझे पातिव्रत्य कधीही माझ्यापासून दूर जाऊ नये।

Verse 23

ईश्वर उवाच । पुलोमकन्ये यश्चैष त्वयाकारि मनोरथः । लप्स्यसे व्रतचर्यातस्तत्कुरुष्व जितेंद्रिये

ईश्वर म्हणाले—हे पुलोमेच्या कन्ये! तू जो हा मनोरथ केला आहेस, तो तुला व्रतचर्येने प्राप्त होईल. म्हणून, हे जितेंद्रिये, ते व्रत आचर।

Verse 24

मनोरथतृतीयायाश्चरणेन भविष्यति । तत्प्राप्तये व्रतं वक्ष्ये तद्विधेहि यथोदितम्

मनोरथ-तृतीयेच्या अनुष्ठानाने ते घडून येईल. ते मिळविण्यासाठी मी व्रत सांगतो—जसे सांगितले आहे तसेच विधिपूर्वक कर।

Verse 25

तेन व्रतेन चीर्णेन महासौभाग्यदेन तु । अवश्यं भविता बाले तव चैवं मनोरथः

त्या महासौभाग्यदायक व्रताचे आचरण केल्याने, हे बाले, तुझा हा मनोरथ निश्चयच पूर्ण होईल।

Verse 26

स्कंद उवाच । इमं मनोरथं तस्याः पौलोम्याः पुरसूदनः । समाकर्ण्य क्षणं स्मित्वा प्राहेशो विस्मयान्वितः

स्कंद म्हणाला—त्या पौलोमीचा हा मनोरथ ऐकून, पुरसूदन प्रभू क्षणभर स्मित करून, विस्मययुक्त होऊन बोलला।

Verse 27

कदा च तद्विधातव्यमिति कर्तव्यता च का । इत्याकर्ण्य शिवो वाक्यं तां तु प्रणिजगाद ह

‘ते कधी करावे, आणि नेमकी विधी काय?’—असे तिचे वचन ऐकून शिवाने तिला उत्तर दिले।

Verse 28

ईश्वर उवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं पौलोमि तच्छुभम् । पूज्या विश्वभुजा गौरी भुजविंशतिशालिनी

ईश्वर म्हणाले—हे पौलोमी, मनोरथ-तृतीयेला हे शुभ व्रत करावे. त्या दिवशी विश्वभुजा, वीस भुजांनी युक्त गौरीची पूजा करावी.

Verse 29

वरदोऽभयहस्तश्च साक्षसूत्रः समोदकः । देव्याः पुरस्ताद्व्रतिना पूज्य आशाविनायकः

व्रत करणाऱ्याने देवीसमोर आशा-विनायकाची पूजा करावी—वरद व अभयमुद्रा धारण करणारा, जपसूत्रयुक्त आणि मोदकांसह विराजमान।

Verse 30

चैत्रशुक्ल तृतीयायां कृत्वा वै दंतधावनम् । सायंतनीं च निर्वर्त्य नातितृप्त्या भुजिक्रियाम्

चैत्र शुक्ल तृतीयेला दंतधावन करून, सायंकाळची विधी पूर्ण करून, अति तृप्ती होईल इतके न खाता भोजन करावे.

Verse 31

नियमं चेति गृह्णीयाज्जितक्रोधो जितेंद्रियः । संत्यक्तास्पृश्य संस्पर्शः शुचिस्तद्गतमानसः

क्रोध जिंकून व इंद्रिये संयमून नियम-व्रत स्वीकारावे; अस्पृश्य-अशुद्ध स्पर्श टाळावा, शुचिर्भूत राहावे आणि मन तिलाच अर्पावे.

Verse 32

प्रातर्व्रतं चरिष्यामि मातर्विश्वभुजेनघे । विधेहि तत्र सांनिध्यं मन्मनोरथसिद्धये

“प्रातः मी हे व्रत आचरीन, हे माता विश्वभुजा, हे अनघे. माझ्या मनोवांछित मनोरथसिद्धीसाठी तेथे आपले सान्निध्य द्या.”

Verse 33

नियमं चेति संगृह्य स्वपेद्रात्रौ शुभं स्मरन् । प्रातरुत्थाय मेधावी विधायावश्यकं विधिम्

असा नियम स्वीकारून रात्री शुभ देवस्मरण करीत शयन करावे। सकाळी उठून मेधावी पुरुषाने विधिपूर्वक आवश्यक नित्यकर्मे करावीत।

Verse 34

शौचमाचमनं कृत्वा दंतकाष्ठं समाददेत् । अशोकवृक्षस्य शुभं सर्वशोकनिशातनम्

शौच व आचमन करून दंतकाष्ठ घ्यावे—अशोकवृक्षाचे; ते शुभ असून सर्व शोकांचा नाश करणारे आहे.

Verse 35

नित्यंतनं च निष्पाद्य विधिं विधिविदांवरः । स्नात्वा शुद्धांबरः सायं गौरीपूजां समाचरेत्

नित्यकर्मांची विधी नीट पूर्ण करून, विधिज्ञांतील श्रेष्ठ पुरुषाने स्नान करून शुद्ध वस्त्रे धारण करावीत व सायंकाळी गौरीपूजा करावी.

Verse 36

आदौ विनायकं पूज्य घृतपूरान्निवेद्य च । ततोर्चयेद्विश्वभुजामशोककुसुमैः शुभैः

प्रथम विनायकाचे पूजन करून घृतपूरांचे नैवेद्य अर्पण करावे. नंतर शुभ अशोकपुष्पांनी विश्वभुजा (गौरी)ची अर्चना करावी.

Verse 37

अशोकवर्तिनैवेद्यैर्धूपैश्चागुरुसंभवैः । कुंकुमेनानुलिप्यादावेकभक्तं ततश्चरेत्

अशोकसम्बंधी नैवेद्य व अगुरुजन्य धूप अर्पण करावे; प्रथम कुंकुमलेपन करून, नंतर एकभक्त व्रताचे आचरण करावे.

Verse 38

अशोकवर्तिसहितैर्घृतपूरैर्मनोहरैः । एवं चैत्रतृतीयायां व्यतीतायां पुलोमजे

हे पुलोमजे, चैत्र महिन्याची तृतीया संपल्यावर व्रतविधीत अशोक-वर्तीसहित मनोहर घृतपूर (तुपभरले पक्वान्न) भक्तिभावाने अर्पण करावेत।

Verse 39

राधादिफाल्गुनांतासु तृतीयासु व्रतं चरेत् । क्रमेण दंतकाष्ठानि कथयामि तवानघे

राधा-तृतीयेपासून फाल्गुनाच्या शेवटच्या तृतीयांपर्यंत प्रत्येक तृतीयेचा हा व्रताचार करावा। हे अनघे, आता मी क्रमाने दंतकाष्ठे (दातण) सांगतो।

Verse 40

अनुलेपनवस्तूनि कुसुमानि तथैव च । नैवेद्यानि गजास्यस्य देव्याश्चापि शुभव्रते

हे शुभव्रते, अनुलेपनाची द्रव्ये व फुलेही सिद्ध कर; तसेच गजास्य (गणेश) आणि देवी यांच्यासाठी नैवेद्यही तयार ठेव।

Verse 41

अन्नानि चैकभक्तस्य शृणुतानि फलाप्तये । जंब्वपामार्ग खदिर जाती चूतकदंबकम्

फलप्राप्तीसाठी एकभक्त (दिवसातून एकदा भोजन करणारा) याचे अन्नविधान ऐका। दंतकाष्ठासाठी वृक्ष—जांभूळ, अपामार्ग, खदिर, जाती, चूत आणि कदंब।

Verse 42

प्लक्षोदुंबरखर्जूरी बीजपूरी सदाडिमी । दंतकाष्ठ द्रुमा एते व्रतिनः समुदाहृताः

प्लक्ष, उंबर, खर्जुरी, बीजपूरी आणि डाळिंब—हे वृक्ष व्रतिनांसाठी दंतकाष्ठ (दातण) म्हणून सांगितले आहेत।

Verse 43

सिंदूरागुरु कस्तूरी चंदनं रक्तचंदनम् । गोरोचना देवदारु पद्माक्षं च निशाद्वयम्

शेंदूर, अगरु, कस्तूरी, चंदन, रक्तचंदन, गोरोचन, देवदार, पद्माक्ष आणि दोन्ही प्रकारच्या हळदी - हे अनुलेपनाचे पवित्र पदार्थ आहेत.

Verse 44

प्रीत्यानुलेपनं बाले यक्षकर्दमसंभवम् । सर्वेषामप्यलाभे च प्रशस्तो यक्षकर्दमः

हे बाले! यक्षकर्दमापासून बनवलेले अनुलेपन प्रेमाने लावावे. इतर सर्व वस्तूंच्या अनुपलब्धतेत केवळ यक्षकर्दमच श्रेष्ठ मानला जातो.

Verse 45

कस्तूरिकाया द्वौ भागौ द्वौ भागौ कुंकुमस्य च । चंदनस्य त्रयो भागाः शशिनस्त्वेक एव हि

कस्तुरीचे दोन भाग, केशराचे दोन भाग, चंदनाचे तीन भाग आणि कापूराचा एक भाग - हेच यक्षकर्दम बनवण्याचे प्रमाण आहे.

Verse 46

यक्षकर्दम इत्येष समस्तसुरवल्लभः । अनुलिप्याथ कुसुमैरर्चयेद्वच्मि तान्यपि

हा 'यक्षकर्दम' सर्व देवांना अत्यंत प्रिय आहे. याचे लेपन केल्यावर फुलांनी पूजा करावी, आता मी त्या फुलांबद्दल सांगतो.

Verse 47

पाटला मल्लिका पद्म केतकी करवीरकः । उत्पलै राजचंपैश्च नंद्यावर्तैश्च जातिभिः

पाटल, मल्लिका, कमळ, केतकी, कणेर, नीलकमळ, राजचंपा, नन्द्यावर्त आणि जाईच्या फुलांनी (देवाची पूजा करावी).

Verse 48

कुमारीभिः कर्णिकारैरलाभेतच्छदैः सह । सुगंधिभिः प्रसूनोघैः सर्वालाभेपि पूजयेत्

कुमारी-पूजेच्या अर्पणासह कर्णिकाराची फुले, अलाभेताची पाने आणि सुगंधी पुष्पराशी यांनी—सर्व काही न मिळाले तरी—अशा प्रकारे पूजन करावे।

Verse 49

करंभो दधिभक्तं च सचूतरसमंडकाः । फेणिका वटकाश्चैव पायसं च सशर्करम्

करंभ, दही-भात, आमरसाचे मांडक; फेणिका व वटके; तसेच साखरेसह पायस—हे सर्व नैवेद्य म्हणून अर्पण करावे।

Verse 50

समुद्गं सघृतं भक्तं कार्त्तिके विनिवेदयेत् । इंडेरिकाश्च लड्डूका माघे लंपसिका शुभा

कार्तिकात समुद्ग व तुपयुक्त भात अर्पण करावा. माघात इण्डेरिका, लाडू आणि शुभ लंपसिका हेदेखील नैवेद्य म्हणून द्यावीत।

Verse 51

मुष्टिकाः शर्करागर्भाः सर्पिषा परिसाधिताः । निवेद्याः फाल्गुने देव्यै सार्धं विघ्नजिता मुदा

फाल्गुनात साखरभरले, तुपाने सुसिद्ध केलेले मुष्टिका देवीला—विघ्नजितेसह—आनंदाने अर्पण करावेत।

Verse 52

निवेदयेद्यदन्नं हि एकभक्तपि तत्स्मृतम् । अन्यन्निवेद्य संमूढो भुंजानोऽन्यत्पतेदधः

जे अन्न निवेदिले जाते, तेच ‘एकभक्त’ मानले आहे. पण जो मोहाने एक अर्पून दुसरे खातो, तो अधोगतीस पडतो।

Verse 53

प्रतिमासं तृतीयायामेवमाराध्य वत्सरम् । व्रतसंपूर्तये कुर्यात्स्थंडिलेऽग्निसमर्चनम्

प्रत्येक महिन्याच्या तृतीयेला वर्षभर यथाविधी आराधना करून, व्रतसंपूर्तीसाठी स्थंडिलावर अग्नीचे सम्यक् पूजन करावे।

Verse 54

जातवेदसमंत्रेण तिलाज्यद्रविणेन च । शतमष्टाधिकं होमं कारयेद्विधिना व्रती

जातवेदस् मंत्राने, तीळ, तूप व द्रव्य-आहुतींसह, व्रतीने विधिपूर्वक एकशे आठ आहुतींचा होम करावा।

Verse 55

सदैव नक्ते पूजोक्ता सदा नक्ते तु भोजनम् । नक्त एव हि होमोऽयं नक्त एव क्षमापनम्

पूजा नेहमी रात्रीच सांगितली आहे आणि भोजनही नेहमी रात्रीच। हा होमही रात्रीच करावा आणि क्षमायाचनाही रात्रीच।

Verse 56

गृहाण पूजां मे भक्त्या मातर्विघ्नजिता सह । नमोस्तु ते विश्वभुजे पूरयाशु मनोरथम्

हे माता! विघ्नजितेसह माझी भक्तिपूर्वक अर्पिलेली पूजा स्वीकारा। हे विश्वभुजा! तुम्हांला नमस्कार; माझा मनोरथ शीघ्र पूर्ण करा।

Verse 57

नमो विघ्नकृते तुभ्यं नम आशाविनायक । त्वं विश्वभुजया सार्धं मम देहि मनोरथम्

विघ्न करणाऱ्या तुला नमस्कार; हे आशाविनायक, तुला नमस्कार। तू विश्वभुजेसह माझा मनोरथ मला प्रदान कर।

Verse 58

एतौ मंत्रौ समुच्चार्य पूज्या गौरीविनायकौ । व्रतक्षमापने देयः पर्यंकस्तूलिकान्वितः

हे दोन्ही मंत्र सम्यक् उच्चारून गौरी-विनायकांची भक्तीने पूजा करावी। व्रतक्षमापनासाठी गादीसह पलंग दान द्यावा।

Verse 59

उपधान्या समायुक्तो दीपीदपर्णसंयुतः । आचार्यं च सपत्नीकं पर्यंक उपवेश्य च

तो पलंग उशांनी युक्त, दीप व पवित्र पानांनी सुसज्ज असावा; आणि आचार्यांना पत्नीसमवेत त्या पलंगावर बसवावे.

Verse 60

व्रती समर्चयेद्वस्त्रैः करकर्णविभूषणैः । सुगंधचंदनैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितः

व्रतीने वस्त्रे, हात-कानांचे अलंकार, सुगंधी चंदन, माळा व दक्षिणा देऊन आनंदाने त्यांची समर्चना करावी.

Verse 61

दद्यात्पयस्विनीं गां च व्रतस्यपरिपूर्तये । तथोपभोगवस्तूनिच्छत्रोपानत्कमंडलुम्

व्रताची परिपूर्ती व्हावी म्हणून दूध देणारी गाय दान द्यावी; तसेच उपभोगाच्या वस्तू—छत्र, पादुका आणि कमंडलू—ही द्यावीत.

Verse 62

मनोरथतृतीयाया व्रतमेतन्मया कृतम् । न्यूनातिरिक्तं संपूर्णमेतदस्तु भवद्गिरा

‘मनोरथ-तृतीयेचे हे व्रत मी केले आहे. तुमच्या वचनाने हे न्यून-अधिक न होता संपूर्ण होवो.’

Verse 63

इत्याचार्यं समापृच्छ्य तथेत्युक्तश्च तेन वै । आसीमांतमनुव्रज्य दत्त्वान्येभ्योपि शक्तितः

अशा रीतीने आचार्यांना नम्रपणे निरोप देऊन, त्यांच्या मुखातून ‘तथास्तु’ ऐकून, त्या स्थानाच्या सीमेपर्यंत त्यांना सोबत करून जावे; आणि यथाशक्ती इतरांनाही दान द्यावे।

Verse 64

नक्तं समाचरेत्पोष्यैः सार्धं सुप्रीतमानसः । प्रातश्चतुर्थ्यां संभोज्य चतुरश्च कुमारकान्

रात्री प्रसन्न मनाने आपल्या आश्रितांसह हे व्रत आचरावे। नंतर चतुर्थीच्या सकाळी चार कुमारकांना भोजन घालावे।

Verse 65

अभ्यर्च्य गंधमाल्याद्यैर्द्वादशापि कुमारिकाः । एवं संपूर्णतां याति व्रतमेतत्सुनिर्मलम्

गंध, माळा इत्यादींनी बारा कुमारिकांचे विधिपूर्वक पूजन-सत्कार करून, हे अतिशय निर्मळ व्रत अशा प्रकारे पूर्णत्वास जाते।

Verse 66

कार्यं मनोरथावाप्त्यै सर्वैरेतद्व्रतं शुभम् । पत्नीं मनोरमां कुल्यां मनोवृत्त्यनुसारिणीम्

मनोरथसिद्धीसाठी हे शुभ व्रत सर्वांनी करावे. यामुळे मनोहर, कुलीन आणि मनोवृत्तीनुसार वागणारी पत्नी प्राप्त होते.

Verse 67

तारिणीं दुःखसंसारसागरस्य पतिव्रताम् । कुर्वन्नेतद्व्रतं वर्षं कुमारः प्राप्नुयात्स्फुटम्

दुःखमय संसारसागरातून तारून नेणारी पतिव्रता पत्नी—हे व्रत एक वर्ष केल्यास कुमार निश्चयाने तिला प्राप्त करतो.

Verse 68

कुमारी पतिमाप्नोति स्वाढ्यं सर्वगुणाधिकम् । सुवासिनी लभेत्पुत्रान्पत्युः सौख्यमखंडितम्

कन्येला समृद्ध व सर्वगुणसंपन्न पती प्राप्त होतो. सुवासिनी स्त्रीला पुत्रप्राप्ती होते आणि पतीचे सुख अखंड राहते.

Verse 69

दुर्भगा सुभगास्याच्च धनाढ्या स्याद्दरिद्रिणी । विधवापि न वैधव्यं पुनराप्नोति कुत्रचित्

दुर्भागिनी सुभागिनी होते आणि दरिद्री स्त्री धनाढ्य होते. विधवेलाही पुन्हा कुठेही वैधव्य प्राप्त होत नाही.

Verse 70

गुर्विणी च शुभं पुत्रं लभते सुचिरायुषम् । ब्राह्मणो लभते विद्यां सर्वसौभाग्यदायिनीम्

गर्भवती स्त्री शुभ व दीर्घायुषी पुत्र प्राप्त करते. ब्राह्मणाला सर्व सौभाग्य देणारी विद्या प्राप्त होते.

Verse 72

धर्मार्थी धर्ममाप्नोति धनार्थी धनमाप्नुयात् । कामी कामानवाप्नोति मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्

धर्माची इच्छा करणारा धर्म प्राप्त करतो, धनाची इच्छा करणारा धन मिळवतो. कामी इच्छित भोग पावतो आणि मोक्षार्थी मोक्ष प्राप्त करतो.

Verse 73

यो यो मनोरथो यस्य स तं तं विंदते ध्रुवम् । मनोरथतृतीयाया व्रतस्य चरणाद्व्रती

ज्याचा जो-जो मनोरथ असेल तो तो निश्चयाने प्राप्त होतो; मनोरथ-तृतीया व्रताचे आचरण केल्याने व्रती फल भोगतो.

Verse 74

स्कंद उवाच । इत्थं निशम्य शिवतः शिवा संतुष्टमानसा । पुनः पप्रच्छ विश्वेशं प्रबद्धकरसंपुटा

स्कंद म्हणाला—शिवाचे वचन असे ऐकून शिवा (पार्वती) मनाने संतुष्ट झाली. मग हात जोडून, करसंपुट बांधून, तिने विश्वेश्वरास पुन्हा प्रश्न केला.

Verse 75

अन्यत्र ये व्रतं चैतत्करिष्यंति सदाशिव । ते कथं पूजयिष्यंति मां च आशाविनायकम्

हे सदाशिव! जे हे व्रत इतरत्र करतील, ते माझी आणि आशाविनायकाची पूजा कशी करतील?

Verse 76

शिव उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि सर्वसंदेहभेदिनि । वाराणस्यां समर्च्या त्वं विश्वे प्रत्यक्षरूपिणी

शिव म्हणाला—हे देवी, सर्व संशयांचा भेद करणारी! तू उत्तम प्रश्न विचारलास. वाराणसीत तुझी विधिपूर्वक पूजा करावी, हे विश्वात प्रत्यक्षरूपिणी!

Verse 77

आशा विघ्नजिता सार्धं सर्वाशापूर्तिकारिणा । हारिणानंतविघ्नानां मम क्षेत्र शुभार्थिना

माझ्या पवित्र क्षेत्रात शुभाची इच्छा करणाऱ्यासाठी आशा—विघ्नजितासह, जो सर्व आशा पूर्ण करणारा आहे—अनंत विघ्ने दूर करते.

Verse 78

क्षिप्रमागमयित्वा च नत्वा दूरंगतानपि । कृतकृत्यान्विधायाथ चिंतितैः समनोरथैः

तो (भक्तांना) शीघ्र जवळ आणतो, आणि दूर असलेल्यांनाही नमस्कार करतो; मग त्यांना कृतकृत्य करून, त्यांच्या चिंतित व अभिलषित मनोरथांची पूर्ती करतो.

Verse 79

अन्यत्र व्रतिभिर्विश्वे कांचनीप्रतिमा तव । पंचकृष्णलकादूर्ध्वं कार्या विघ्नहृतोपि च

हे विश्वेश्वरा! अन्यत्र व्रत करणाऱ्या व्रतींसाठी तुझी सुवर्ण-प्रतिमा करावी; तिचे मूल्य पाच कृष्णलकांपेक्षा अधिक असावे. विघ्न आले तरी ते दूर करून विधिपूर्वक व्रत पूर्ण करावे।

Verse 80

आचार्याय व्रती दद्याद् व्रतांते प्रतिमा द्वयम् । सकृत्कृते व्रती चास्मिन्कृतकृत्यो व्रती भवेत्

व्रताच्या शेवटी व्रतीने आचार्याला दोन प्रतिमा द्याव्यात. या विधीचे एकदाच आचरण केले तरी व्रती कृतकृत्य होतो आणि व्रतसिद्धी प्राप्त करतो।

Verse 81

ततः पुलोमजा देवि श्रुत्वैतद्व्रतमुत्तमम् । कृत्वा मनोरथं प्राप यथाभिवांछितं हृदि

त्यानंतर, हे देवी, पुलोमजेने हे उत्तम व्रत ऐकून त्याचे अनुष्ठान केले आणि हृदयात जशी इच्छा होती तसाच मनोरथ प्राप्त केला।

Verse 82

अरुंधत्या वसिष्ठोपि लब्धोऽत्रिऽनसूयया । सुनीत्योत्तानपादाच्च ध्रुवः प्राप्तोंऽगजोत्तमः

अरुंधतीमुळे वसिष्ठही प्राप्त झाले; अनसूयेमुळे अत्री प्राप्त झाले. आणि सुनीती व उत्तानपाद यांच्यामुळे ध्रुव हा श्रेष्ठ पुत्र प्राप्त झाला।

Verse 83

सुनीतेदुर्भर्गत्वं च पुनरस्माद्व्रताद्गतम् । चतुर्भुजः पतिः प्राप्तः क्षीरनीरधिजन्मना

या व्रतामुळे सुनीतीचे दुर्भाग्यही पुन्हा दूर झाले. आणि क्षीरसागरातून जन्मलेला चतुर्भुज पती प्राप्त झाला।

Verse 84

किं बहूक्तेन सुश्रोणि कृतंयेन व्रतं त्विदम् । व्रतानि तेन सर्वाणि कृतानि व्रतिना ध्रुवम्

हे सुश्रोणि, अधिक बोलून काय? ज्याने हे व्रत केले, त्याने निश्चयच सर्व व्रते केली—असेच मानले जाते।

Verse 85

श्रुत्वा धीमान्कथां पुण्यां पुनस्तद्गतमानसः । शुभबुद्धिमवाप्नोति पापैरपि विमुच्यते

ही पुण्यकथा ऐकून ज्ञानी पुरुषाचे मन पुन्हा त्यातच तल्लीन होते; तो शुभ बुद्धी प्राप्त करतो आणि पापांपासूनही मुक्त होतो।