Adhyaya 4

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवन्राक्षसः कोऽसौ सूत पौराणिकोत्तम । विष्णुभक्तं महात्मानं यो गालवमबाधत

ऋषी म्हणाले—हे भगवन् सूत, पुराणकथनात श्रेष्ठ! तो कोणता राक्षस होता, ज्याने विष्णुभक्त महात्मा गालवांना बाधा दिली?

Verse 2

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि राक्षसं क्रूरं तं विप्राः शृणुतादरात् । यथा स राक्षसो जातो मुनीनां शापवैभवात्

श्रीसूत म्हणाले—मी त्या क्रूर राक्षसाचे वर्णन करतो. हे विप्रहो, आदराने ऐका—मुनींच्या शापवैभवामुळे तो राक्षस कसा जन्मला.

Verse 3

पुरा कैलासशिखरे हालास्ये शिवमंदिरे । चतुर्विशतिसाहस्रा मुनयो ब्रह्मवादिनः

पूर्वी कैलासशिखरावर, हालास्य येथील शिवमंदिरात, ब्रह्मतत्त्वाचे प्रवक्ता असे चोवीस हजार मुनी होते.

Verse 4

वसिष्ठात्रिमुखाः सर्वे शिवभक्ता महौजसः । भस्मोद्धूलितसर्वांगास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः

वसिष्ठ व अत्रि आदींच्या नेतृत्वाखाली ते सर्व शिवभक्त, महातेजस्वी होते; अंगावर भस्म लावलेले आणि मस्तकी त्रिपुंड्र धारण केलेले.

Verse 5

रुद्राक्ष मालाभरणाः पंचाक्षरजपे रताः । हालास्यनाथं भूतेशं चंद्रचूडमुमापतिम्

रुद्राक्षमाळा धारण करून, पंचाक्षरी मंत्रजपात रत होऊन ते हालास्यनाथ—भूतेश, चंद्रचूड, उमापती शिव—यांची भक्तिभावाने उपासना करीत.

Verse 6

उपासांचक्रिरे मुक्त्यै मधुरापुरवासिनः । कदाचित्तत्र गंधर्वो विश्वावसुसुतो बली

मधुरापुरीतील लोक मोक्षासाठी उपासना करीत. कधीतरी तेथे विश्वावसूचा पुत्र असा एक बलवान गंधर्व येऊन पोहोचला.

Verse 7

दुर्द्दमोनाम विप्रेंद्रा विटगोष्ठीपरायणः । ललनाशतसंयुक्तो विवस्त्रः सलिलाशये

हे विप्रश्रेष्ठांनो, त्याचे नाव दुर्द्दम; तो विलासी गोष्टींमध्ये आसक्त होता. शेकडो स्त्रियांमध्ये वेढलेला तो जलाशयात निर्वस्त्र क्रीडा करी.

Verse 8

चिक्रीड स विवस्त्राभिः साकं युवतिभिर्मुदा । हालास्यनाथतीर्थं तद्वसिष्ठो मुनिभिः सह

तेथे तो निर्वस्त्र युवतींसह आनंदाने क्रीडा करीत होता, त्या हालास्यनाथ तीर्थात. तेव्हाच वसिष्ठ मुनी इतर ऋषींंसह तेथे आले.

Verse 9

माध्यंदिनं कर्तुमना ययौ शंकरमंदिरात् । तानृषीनवलोक्याथ रामास्ता भयकातराः

माध्यंदिन कर्म करण्याच्या हेतूने तो शंकरमंदिरातून बाहेर गेला. पण त्या ऋषींना पाहताच त्या स्त्रिया भयाने व्याकुळ झाल्या.

Verse 10

वासांस्याच्छादयामासुर्दुर्द्दमो न तु साहसी । ततो वसिष्ठः कुपितः शशापैनं गत त्रपम्

स्त्रियांनी त्वरेने आपली वस्त्रे आच्छादिली; पण निर्लज्ज व असंयमी दुर्दमाने तसे केले नाही. तेव्हा त्याची लज्जा नष्ट झालेली पाहून क्रुद्ध वसिष्ठांनी त्याला शाप दिला.

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । यस्माद्दुर्दम गंधर्व दृष्ट्वास्मांल्लज्जया त्वया । वासो नाच्छादितं शीघ्रं याहि राक्षसतां ततः

वसिष्ठ म्हणाले— हे दुर्दम गंधर्वा! आम्हांला पाहूनही तू लज्जेने त्वरेने वस्त्र आच्छादिले नाहीस; म्हणून तू राक्षसत्वास जा.

Verse 12

इत्युक्त्वा ता स्त्रियः प्राह वसिष्ठो मुनिपुंगवः । यस्मादाच्छादितं वस्त्रं दृष्ट्वास्मांल्ललनोत्तमाः

असे बोलून मुनिश्रेष्ठ वसिष्ठांनी त्या स्त्रियांना म्हटले— हे उत्तम रमणींनो! आम्हांला पाहून तुम्ही वस्त्र आच्छादिले आहे.

Verse 13

ततो न युष्माञ्छपिष्यामि गन्छध्वं त्रिदिवं ततः । एवमुक्ता वसिष्ठेन रामाः प्रांजलयस्तदा

म्हणून मी तुम्हांला शाप देणार नाही; तुम्ही येथून त्रिदिवास (स्वर्गास) जा. वसिष्ठांनी असे म्हटल्यावर त्या रमणी तेव्हा हात जोडून उभ्या राहिल्या.

Verse 14

प्रणिपत्य वसिष्ठं तं भक्तिनम्रेण चेतसा । मुनिमंडलमध्ये तं वसिष्ठमिदमब्रुवन्

भक्तीने नम्र झालेल्या मनाने त्यांनी वसिष्ठांना प्रणाम केला आणि मुनिमंडळाच्या मध्यभागी त्या वसिष्ठांना हे वचन बोलले.

Verse 15

रामा ऊचुः । भगवन्सर्वधर्मज्ञ चतुरानननंदन । दयासिंधोऽवलोक्यास्मान्न कोपं कर्तुमर्हसि

स्त्रिया म्हणाल्या— हे भगवन्, सर्वधर्मज्ञ, चतुरानन ब्रह्म्याचे नंदन! हे दयासिंधो, आम्हांकडे पाहून आपण क्रोध करू नये.

Verse 16

पतिरेवहि नारीणां भूषणं परमुच्यते । पतिहीना तु या नारी शतपुत्रापि सा मुने

खरेच स्त्रियांसाठी पतीच परम भूषण मानला जातो. पण जी स्त्री पतिहीन आहे, ती शंभर पुत्रांची माता असली तरीही, हे मुने, (तरीही वंचितच ठरते).

Verse 17

विधवेत्युच्यते लोके तत्स्त्रीणां मरणं स्मृतम् । तत्प्रसादं कुरु मुने पत्यावस्माक मादरात्

लोकात तिला ‘विधवा’ असे म्हणतात; स्त्रियांसाठी ते मरणासमान मानले जाते. म्हणून, हे मुने, आमच्या पतीच्या मानार्थ आम्हांवर कृपा करा.

Verse 19

एकोऽपराधः क्षंतव्यो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । क्षमां कुरु दयासिंधो युष्मच्छिष्येऽत्र दुर्दमे

तत्त्वदर्शी मुनिंनी एक अपराध तरी क्षमा करावा. हे दयासिंधो, येथे आपल्या शिष्य दुर्दमाला क्षमा करा.

Verse 20

न मे स्याद्वचनं मिथ्या कदाचिदपि सुभ्रुवः । उपायं वः प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं श्रद्धया सह

हे सुभ्रुवो, माझे वचन कधीही असत्य होणार नाही. तरीही मी तुम्हाला एक उपाय सांगतो; श्रद्धेसह ऐका.

Verse 21

षोडशाब्दावधिः शापो भर्तुर्वो भविता ध्रुवम् । षोडशाब्दावधौ चैष दुर्दमो राक्षसाकृतिः

सोळा वर्षांपर्यंत तुमच्या पतीवर हा शाप निश्चयाने टिकून राहील. त्या सोळा वर्षांच्या काळात हा दुर्दम राक्षस-रूप धारण करील.

Verse 22

यदृच्छयाचक्र तीर्थं गमिष्यति सुरांगनाः । आस्ते तत्र महायोगी गालवो विष्णुतत्परः

हे सुरांगनांनो, योगायोगाने तो चक्रतीर्थाला जाईल. तेथे विष्णुपरायण महायोगी गालव मुनी निवास करतात.

Verse 23

भक्ष्यार्थं तं मुनिं सोऽयं राक्षसोभिगमिष्यति । ततो गालवरक्षार्थं प्रेरितं चक्रमुत्तमम्

त्या मुनीला भक्षण करण्यासाठी हा राक्षस त्याच्याकडे येईल. मग गालवाच्या रक्षणासाठी उत्तम चक्र प्रेरित होऊन चालू होईल.

Verse 24

विष्णुनास्य शिरो रामा हरिष्यति न संशयः । ततः स्वरूपमासाद्य शापान्मुक्तः सुदुर्दमः

हे रामांनो, विष्णू याचे शिर निःसंशय छेदतील. मग सुदुर्दम आपले स्वरूप प्राप्त करून शापातून मुक्त होईल.

Verse 25

पतिर्वस्त्रिदिवं भूयो गंतास्त्यत्र न संशयः । ततस्त्रिदिवमासाद्य दुर्द्दमोऽयं पतिर्हि वः

तुमचा पती पुन्हा त्रिदिवात (स्वर्गात) जाईल—यात संशय नाही. स्वर्ग प्राप्त करून हा दुर्दमच पूर्ववत तुमचा पती होईल.

Verse 26

रमयिष्यति सुन्दर्यो युष्मान्सुन्दरवेषभृत् । श्रीसूत उवाच । इत्युक्त्वा तु वसिष्ठस्ता दुर्दमस्य वरांगनाः

“सुंदर वेष धारण करणारा तो, हे सुंदरी स्त्रियांनो, तुम्हांला रमवील.” श्रीसूत म्हणाले—असे बोलून वसिष्ठाने दुर्दमाच्या त्या श्रेष्ठ स्त्रियांना संबोधिले।

Verse 27

स्वाश्रमं प्रययौ तूर्णं हालास्येश्वरभक्तिमान् । अथ रामास्तमालिंग्य दुर्द्दमं पतिमातुराः

हालास्येश्वराचा भक्त तो वेगाने आपल्या आश्रमास निघून गेला। मग व्याकुळ रामास्त्रिया दुःखी होऊन पती दुर्दमाला आलिंगन देऊ लागल्या।

Verse 28

रुरुदुः शोकसंविग्ना दुःखसागरमध्यगाः प्र । पश्यंतीषु तास्वेव दुर्दमो राक्षसोऽभवत्

त्या शोकाने व्याकुळ होऊन रडू लागल्या, जणू दुःखसागराच्या मध्यभागी बुडाल्यासारख्या। त्यांच्या पाहतापाहता दुर्दम राक्षस झाला।

Verse 29

महादंष्ट्रो महाकायो रक्तश्मश्रुशिरोरुहः । तं दृष्ट्वा भयसंविग्ना जग्मू रामास्त्रिविष्टपम्

तो महादंष्ट्र, महाकाय, रक्त दाढी व केसांनी युक्त झाला. त्याला पाहून भयाने थरथरलेल्या रामास्त्रिया त्रिविष्टप (स्वर्ग) येथे निघून गेल्या।

Verse 30

ततो राक्षसवेषोऽयं दुर्दमो भैरवाकृतिः । भक्षयन्प्राणिनः सर्वान्देशाद्देशं वनाद्वनम्

त्यानंतर दुर्दम राक्षसवेषधारी, भैरवासारखा भयानक रूपधारी झाला. तो सर्व प्राण्यांना भक्षीत करीत देशोदेशी, वनावनांत भटकू लागला।

Verse 31

भ्रमन्न निलवेगोऽसौ धर्मतीर्थं ततो ययौ । एवं षोडशवर्षाणि भ्रमतोऽस्य ययुस्तदा

भटकत असलेला निलवेग तेथून धर्मतीर्थास गेला। अशा रीतीने भटकता-भटकता त्याची सोळा वर्षे निघून गेली।

Verse 32

ततस्तु षोडशाब्दांते राक्षसोयं मुनीश्वराः । भक्षितुं गालवमुनिं धर्मतीर्थनिवासिनम्

मग सोळा वर्षांच्या शेवटी, हे मुनीश्वरांनो, हा राक्षस धर्मतीर्थात राहणाऱ्या गालव मुनिंना भक्षण करण्यास निघाला।

Verse 33

उपाद्रवद्वायुवेगः सचास्तौषीज्जनार्दनम् । गालवेन स्तुतो विष्णुस्तदा चक्रमचोदयत्

वायुवेग हल्ला करण्यास धावला आणि त्याने जनार्दनाची स्तुती केली। तेव्हा गालवाने स्तुत केलेल्या विष्णूंनी चक्र चालविले।

Verse 34

रक्षितुं गाल वमुनिं राक्षसेन प्रपीडितम् । अथागत्य हरेश्चक्रं राक्षसस्य शिरोऽहरत्

राक्षसाने पीडित झालेल्या गालव मुनिंचे रक्षण करण्यासाठी हरिचे चक्र तेथे येऊन राक्षसाचे शिर छेदून टाकले।

Verse 35

ततोऽयं राक्षसं देहं त्यक्त्वा दिव्यकलेवरः । विमानवरमारुह्य दुर्दमः पुष्पवर्षितः

मग त्या राक्षसी देहाचा त्याग करून त्याने दिव्य कलेवर धारण केला। दुर्दम श्रेष्ठ विमानावर आरूढ झाला आणि पुष्पवृष्टीने सन्मानित झाला।

Verse 36

प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा ववन्दे तं सुदर्शनम् । तुष्टाव श्रुतिरम्याभिर्वाग्भिरग्र्याभिरादरात्

हात जोडून नम्र होऊन त्याने त्या सुदर्शनास वंदन केले. मग आदराने श्रवणसुखद, श्रेष्ठ वचनांनी त्याची स्तुती केली.

Verse 37

दुर्दम उवाच । सुदर्शन नमस्तेऽस्तु विष्णुहस्तैकभूषण । नमस्तेऽसुरसंहर्त्रे सहस्रादित्यतेजसे

दुर्दम म्हणाला— हे सुदर्शन, तुला नमस्कार; तू विष्णूच्या हस्ताचा एकमेव भूषण आहेस. हे असुरसंहारक, सहस्र सूर्यसम तेजस्वी, तुला नमस्कार.

Verse 38

कृपालेशेन भवतस्त्यक्त्वाहं राक्षसीं तनुम् । स्वरूपमभजं विष्णोश्चक्रायुध नमोऽस्तु ते

तुझ्या करुणेच्या अल्पांशानेच मी राक्षसी देह टाकून दिली आणि माझे स्वस्वरूप प्राप्त केले. हे विष्णूच्या चक्रायुधा, तुला नमस्कार.

Verse 39

अनुजानीहि मां गन्तुं त्रिदिवं विष्णुवल्लभ । भार्या मे परिशोचंति विरहातुरचेतसः

हे विष्णुवल्लभा, मला त्रिदिवास जाण्याची आज्ञा द्या. विरहाने व्याकुळ झालेल्या माझ्या भार्या माझ्यासाठी शोक करीत आहेत.

Verse 40

त्वन्मनस्को भविष्यामि यावज्जीवं यथाह्यहम् । तथा कृपां कुरुष्व त्वं मयि चक्र नमोऽस्तु ते

मी जिवंत असेपर्यंत माझे मन केवळ तुझ्यातच स्थिर राहील. म्हणून हे चक्रदेवा, माझ्यावर कृपा कर; तुला नमस्कार.

Verse 41

एवं स्तुतं विष्णुचक्रं दुर्दमेन सभक्तिकम् । अनुजग्राह सहसा तथास्त्विति मुनीश्वराः

अशा रीतीने भक्तिभावाने दुर्दमाने स्तुती केल्यावर विष्णूचे चक्र तत्क्षणी प्रसन्न झाले व म्हणाले—“तथास्तु”, हे मुनीश्वरांनो।

Verse 42

चक्रायुधाभ्यनुज्ञातो दुर्दमो गालवं मुनिम् । प्रणम्य तेनानुज्ञातो गन्धर्वस्त्रिदिवं ययौ

चक्रायुधाची आज्ञा मिळाल्यावर दुर्दमाने मुनि गालवांना प्रणाम केला; आणि त्यांच्याकडूनही अनुमती घेऊन तो गंधर्व त्रिदिव (स्वर्ग) येथे गेला।

Verse 43

दुर्दमे तु गते स्वर्गं गालवो मुनिपुंगवः । स चक्रं प्रार्थयामास विष्ण्वायुधमनुत्तमम्

दुर्दम स्वर्गास गेल्यावर मुनिपुंगव गालवांनी विष्णूचे अनुपम आयुध—दिव्य चक्र—याची प्रार्थना केली।

Verse 44

चक्रायुध नमामि त्वां महासुरविमर्द्दन । देवीपट्टण पर्यंते धर्मतीर्थे ह्यनुत्तमे

हे चक्रायुधा, तुला नमस्कार—हे महासुरविमर्दना। देवीपट्टणाच्या सीमेपर्यंत या अनुपम धर्मतीर्थात तू निवास कर।

Verse 45

सन्निधानं कुरुष्व त्वं सर्वपापविनाशनम् । त्वत्सन्निधानात्सर्वेषां स्नातानां पापिनामिह

तू येथे आपले सन्निधान प्रस्थापित कर—सर्व पापांचा नाश करणारे; कारण तुझ्या सन्निधानामुळे येथे स्नान करणाऱ्या पापी जनांचेही पाप क्षीण होते।

Verse 46

पापनाशं कुरुष्व त्वं मोक्षं च कुरु शाश्वतम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातिं लोकस्य परिकल्पय

तू पापांचा नाश कर आणि शाश्वत मोक्षही प्रदान कर. या स्थळास लोकांत ‘चक्रतीर्थ’ अशी कीर्ती प्राप्त करून दे.

Verse 47

त्वत्सन्निधानादत्रत्यमुनीनां भयनाशनम् । इतः परं भवत्वार्य चक्रायुध नमोऽस्तु ते

तुझ्या सन्निधानी येथे वसणाऱ्या मुनींचा भय नष्ट होवो. आतापासून असेच होवो, हे आर्य चक्रायुध—तुला नमस्कार असो.

Verse 48

भूतप्रेतपिशाचेभ्यो भयं मा भवतु प्रभो । इति संप्रार्थितं चक्रं गालवेन मुनीश्वराः

हे प्रभो, भूत-प्रेत-पिशाचांपासून भय होऊ नये—अशी गालवाने चक्राची कळकळीने प्रार्थना केली, हे मुनीश्वर.

Verse 49

तथैवा स्त्विति सम्भाष्य तस्मिंस्तीर्थे तिरोहितम् । श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितो विप्रा राक्षसस्स भवो मया

‘तथास्तु’ असे म्हणत ते त्या तीर्थातच अंतर्धान पावले. श्रीसूत म्हणाले—हे विप्रहो, अशा रीतीने त्या राक्षसाचा उद्भव मी तुम्हाला सांगितला.

Verse 50

माहात्म्यं चक्र तीर्थस्य कथितं च मलापहम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि

मलापह चक्रतीर्थाचे माहात्म्य सांगितले आहे. ते ऐकून पृथ्वीवरील मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो.

Verse 51

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाप्राज्ञ सूत पौराणिकोत्तम । आरभ्य दर्भशयनमादेवीपत्तनावधि

ऋषी म्हणाले—हे व्यासशिष्य महाप्राज्ञ सूत, पौराणिक कथनांत श्रेष्ठ! दर्भशयनापासून आरंभ करून देवीपत्तनापर्यंतचा पावन वृत्तांत आम्हांस सांगावा।

Verse 52

बहुव्यायामसंयुक्तं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । ययौ विच्छिन्नतां मध्ये कथं कथय सांप्रतम्

अतिशय परिश्रमयुक्त ते अनुपम चक्रतीर्थ मध्ये कसे तुटून गेले? हे आता आम्हांस सांगा।

Verse 53

एनं मनसि तिष्ठन्तं संशयं छेत्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । पुरा हि पर्वताः सर्वे जातपक्षा मनोजवाः

हा संशय आमच्या मनात ठाण मांडून बसला आहे; तो छेदणे आपणास योग्य आहे। श्रीसूत म्हणाले—पूर्वी खरोखर सर्व पर्वतांना पंख आले होते आणि ते मनाच्या वेगाने चालत।

Verse 54

पर्यंतपर्वतै सार्द्धं चेरुराकाशमार्गगाः । नगरेषु च राष्ट्रेषु ग्रामेषु च वनेषु च

सीमांत पर्वतरांगांसह ते आकाशमार्गाने फिरत—नगरांवर, राष्ट्रांवर, गावांवर आणि वनांवरही।

Verse 55

आप्लुत्याप्लुत्य तिष्ठंति पर्वताः सर्वतो भुवि । आक्रम्याक्रम्य तिष्ठंति यत्रयत्र महीधराः

वारंवार उड्या मारून पर्वत पृथ्वीवर सर्वत्र जाऊन उभे राहत; पुन्हा पुन्हा दाब देत ते महीधर जिथेजिथे इच्छित, तिथेच स्थिर होत।

Verse 56

तत्रतत्र नरा गावस्तथान्ये प्राणिसंचयाः । मरणं सहसा प्रापुः पीड्यमाना महीधरैः

तेथे तेथे मनुष्य, गायी व अन्य प्राणिसमूह पर्वतांनी चिरडले जाऊन पीडित होऊन सहसा मृत्यूस प्राप्त झाले।

Verse 57

ब्राह्मणादिषु वर्णेषु नष्टेषु समनन्तरम् । यज्ञाद्यभावात्सहसा देवता व्यसनं ययुः

ब्राह्मणादी वर्ण नष्ट होताच, यज्ञादि कर्मांचा अभाव झाल्याने देवता सहसा संकटात पडले।

Verse 58

तत इन्द्रो महाक्रुद्धो वज्रमादाय वेगवान् । चिच्छेद सहसा पक्षान्पर्वतानां तरस्विनाम्

मग महाक्रुद्ध इंद्राने वेगाने वज्र उचलून बलवान पर्वतांचे पंख सहसा छेदले।

Verse 59

छिद्यमानच्छदाः सर्वे वासवेन महीधराः । अनन्यशरणा भूत्वा समुद्रं प्राविशन्भयात्

वासवाने पंख छेदले जात असता, सर्व पर्वत अन्य आश्रय नसल्याने भयाने समुद्रात शिरले।

Verse 60

अचलेषु च सर्वेषु पतत्सु लवणार्णवे । निपेतुरर्णवभ्रांत्या चक्रतीर्थेपि केचन

सर्व पर्वत लवणसागरात पडू लागले तेव्हा, काहींनी समुद्र समजून भ्रमाने चक्रतीर्थातही उडी घेतली।

Verse 61

पतितैः पर्वतैस्तैस्तु मध्यतः पूरितोदरम् । चक्रतीर्थं महापुण्यं मध्ये विच्छेदमाययौ

त्या पडलेल्या पर्वतांमुळे मध्यभागातील गर्त भरून गेला. त्यामुळे महापुण्यदायक चक्रतीर्थाच्या मध्यात विच्छेद (फट) निर्माण झाला.

Verse 62

यदृच्छया महाशैलाः पार्श्वयोस्तत्र नापतन् । अतो वै दर्भशयने तथा देवीपुरेऽपि च

योगायोगाने तेथे दोन्ही बाजूंवर महाशिळा पडल्या नाहीत. म्हणून दर्भशयने तसेच देवीपुरातही ही गोष्ट स्मरणात/चिन्हरूपाने आहे.

Verse 63

विच्छिन्नमध्यं तद्द्वेधा विभक्तमिव दृश्यते । मध्यतः पतितैः शैलैश्चक्रतीर्थं स्थलीकृतम्

मध्यभाग तुटल्याने ते जणू दोन भागांत विभागलेले दिसते. आणि मध्यात पडलेल्या शिळांमुळे चक्रतीर्थ स्थलीकृत (जमिनीसारखे) झाले.

Verse 64

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं मुनीन्द्रा यन्मध्यतस्तीर्थमिदं स्थली कृतम् । यथा महीध्राः सहसा बिडौजसा विच्छिन्नपक्षा इह पेतुरुन्नताः

श्रीसूत म्हणाले—हे मुनींद्रांनो! तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे या तीर्थाचा मध्यभाग स्थलीकृत झाला; जसे महाबलवान (इंद्र) यांनी पंख छाटलेल्या उंच पर्वतांनी सहसा येथे पडणे घडले.