Adhyaya 35

Verse 1

यज्ञदेव उवाच । दुर्वासर्षे महाप्राज्ञ परापरविचक्षण । दुर्विनीताभिधः कोऽयं योऽसौ गुर्वंगनामगात्

यज्ञदेव म्हणाला—हे दुर्वासा ऋषी, महाप्राज्ञ, परापरविचक्षण! हा दुर्विनीत नावाचा कोण, जो गुरुपत्नीपाशी गेला?

Verse 2

कस्य पुत्रो धनुष्कोटौ स्नानेन स कथं द्विजः । तत्क्षणान्मुमुचे पापाद्गुरुस्त्रीगमसंभवात् । एतन्मे श्रद्धधानस्य विस्तराद्वक्तुमर्हसि

तो द्विज कोणाचा पुत्र होता? आणि धनुष्कोटी येथे स्नान करून गुरुपत्नीगमनातून उत्पन्न पापातून तो तत्क्षणी कसा मुक्त झाला? मी श्रद्धेने विचारतो—कृपया हे मला विस्ताराने सांगावे.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । पांड्यदेशे पुरा कश्चिद्ब्राह्मणोभूद्बहुश्रुतः

दुर्वासा म्हणाले—पूर्वी पांड्यदेशात एक बहुश्रुत असा ब्राह्मण होता।

Verse 4

इध्मवाहाभिधो नाम्ना तस्य भार्या रुचिंस्तथा । बभूव तस्य तनयो दुर्विनीताभिधो द्विजः

त्याचे नाव इध्मवाह होते आणि त्याची पत्नी रुचिंस् नावाची होती. त्यांना दुर्विनीत नावाचा द्विज पुत्र झाला.

Verse 5

दुर्विनीतः पितुस्तस्य स कृत्वा चौर्ध्वदैहिकम्

दुर्विनीताने पित्याचे और्ध्वदैहिक (श्राद्धादि) कर्म करून पूर्ण केले.

Verse 6

कंचित्कालं गृहेऽवात्सीन्मात्रा विधवया सह । ततो दुर्भिक्षमभवद्वादशाब्दमवर्षणात्

काही काळ तो विधवा मातेसह घरी राहिला. नंतर बारा वर्षे पाऊस न पडल्याने भयंकर दुर्भिक्ष पडले.

Verse 7

ततो देशांतरमगान्मात्रा साकं द्विजोत्तम । गोकर्णं स समासाद्य सुभिक्षं धान्यसंचयैः

मग तो तो श्रेष्ठ द्विज मातेसह दुसऱ्या देशात गेला. गोकर्णास पोहोचल्यावर धान्यसंचयांनी युक्त असे सुभिक्ष त्याने पाहिले.

Verse 8

उवास सुचिरं कालं मात्रा विधवया सह । ततो बहुतिथे काले दुर्विनीतो गते सति

तो आपल्या विधवा आईसह बराच काळ राहिला. त्यानंतर खूप काळ लोटल्यावर आणि दुर्विनीत मोठा झाल्यावर...

Verse 9

पूर्वदुष्कर्मपाकेन मूढबुद्धिरहो बत । अनंगशरविद्धांगो रागाद्विकृतमानसः

पूर्वजन्मीच्या दुष्कर्मांच्या परिपाकामुळे, अरेरे! त्याची बुद्धी भ्रष्ट झाली. कामदेवाच्या बाणांनी विद्ध होऊन त्याचे मन विकृत झाले.

Verse 10

मामेति वादिनीमंबां बलादाकृष्य पातकी । बुभुजे काममोहात्मा मैथुनेन द्विजोत्तम

'मी तुझी आई आहे', असे म्हणणाऱ्या मातेला बळजबरीने ओढून, त्या पाप्याने काममोहाने ग्रस्त होऊन तिच्याशी संभोग केला, हे द्विजोत्तमा.

Verse 11

स खिन्नो दुर्विनीतोऽयं रेतःसेकादनंतरम् । मनसा चिंतयन्पापं रुरोदभृशदुःखितः

तो दुर्विनीत वीर्यपातानंतर लगेचच अत्यंत खिन्न झाला. मनात आपल्या पापाचा विचार करून तो अतिशय दुःखी होऊन रडू लागला.

Verse 12

अहोतिपापकृदहं महापातकिनां वरः । अगमं जननीं यस्मात्कामबाणवशानुगः

अरेरे! मी महापापी आहे, महापातक्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, कारण कामदेवाच्या बाणांच्या आहारी जाऊन मी स्वतःच्या जननीशी गमन केले.

Verse 13

इति संचित्य मनसा स तत्र मुनिसन्निधौ । जुगुप्तमानश्चात्मानं तान्मुनीनिदमब्रवीत्

अशा रीतीने मनात विचार संचित करून तो तेथे मुनिसान्निध्यात उभा राहिला. लज्जित होऊन स्वतःला लपवीत त्याने त्या मुनींना हे वचन सांगितले.

Verse 14

गुरुस्त्रीगमपापस्य प्रायश्चित्तं ममद्विजाः । वदध्वं शास्त्रतत्त्वज्ञाः कृपया मयि केवलम्

हे द्विज ऋषींनो, गुरुपत्नीगमनाच्या पापाचे प्रायश्चित्त मला सांगा. तुम्ही शास्त्रतत्त्वज्ञ आहात; केवळ माझ्यावर कृपा करून सांगावे.

Verse 15

मरणान्निष्कृतिः स्याच्चेन्मरिष्यामि न संशयः । भवद्भिरुच्यते यत्तु प्रायश्चित्तं ममाधुना

जर मरणानेच या दोषातून निष्कृती मिळत असेल, तर मी निःसंशय मरेन. तरीही तुम्ही आत्ता माझ्यासाठी जे प्रायश्चित्त सांगाल, ते मी स्वीकारीन.

Verse 16

करिष्ये तद्द्विजाः सत्यं मरणं वान्यदैव वा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य केचित्तत्रमुनीश्वराः

हे द्विजांनो, ते मी खरेच करीन—मरण असो वा अन्य काही दैवी उपाय असो. त्याचे वचन ऐकून तेथे काही मुनिश्रेष्ठ मनोमन विचार करू लागले.

Verse 17

अनेन साकं वार्ता तु दोषायेति विनिश्चिताः । मौनित्वं भेजिरे केचिन्मुनयः केचिदा भृशम्

‘याच्याशी बोलणेही दोषकारक आहे’ असे ठरवून काही मुनी मौन धारण करू लागले; तर काही अत्यंत व्याकुळ झाले.

Verse 18

दुष्टात्मा मातृगामी त्वं महापातकिनां वरः । गच्छगच्छेतिबहुशो वाचमूचुर्द्विजोत्तमाः

“दुष्टात्म्या! तू मातृगामी, महापातकींमध्ये श्रेष्ठ आहेस।” असे म्हणून द्विजोत्तमांनी त्याला पुन्हा पुन्हा म्हटले—“जा, जा!”

Verse 19

तान्निवार्य कृपाशीलः सर्वज्ञः करुणानिधिः । कृष्णद्वैपायनस्तत्र दुर्विनीतमभाषत

त्यांना आवरून, कृपाशील, सर्वज्ञ, करुणानिधी कृष्णद्वैपायन (व्यास) यांनी तेथे त्या दुर्विनीत पुरुषाशी भाषण केले.

Verse 20

गच्छाशु रामसेतौ त्वं धनुष्कोटौ सहांबया । मकरस्थे रवौ माघे मासमेकं निरंतरम्

“तू लवकरच आईसह रामसेतूवरील धनुष्कोटीला जा. सूर्य मकरराशीत असताना, माघ महिन्यात, तेथे अखंड एक महिना राहा.”

Verse 21

जितेंद्रियो जितक्रोधः परद्रोहविवर्जितः । एकमासं निराहारः कुरु स्नानं सहांबया

“इंद्रिये जिंकून, क्रोध आवरून, परद्रोह टाळून—एक महिना निराहार राहून—आईसह पवित्र स्नान कर.”

Verse 22

पूतो भविष्यस्यद्धा गुरुस्त्री गमदोषतः । यत्पातकं न नश्येत सेतुस्नानेन तन्नहि

“गुरुपत्नीगमनाच्या दोषापासून तू निश्चयच पवित्र होशील; कारण सेतुस्नानाने न नष्ट होणारे असे कोणतेही पातक नाही.”

Verse 23

श्रुतिस्मृतिपुराणेषु धनुष्कोटिप्रशंसनम् । बहुधा भण्यते पंचमहापातकनाशनम्

श्रुती, स्मृती व पुराणांमध्ये धनुष्कोटीची स्तुती अनेक प्रकारे सांगितली आहे—ती पंचमहापातकांचा नाश करणारी आहे।

Verse 24

तस्मात्त्वं त्वरया गच्छ धनुष्कोटिं सहांबया । प्रमाणं कुरु मद्वाक्यं वेदवाक्यमिव द्विज

म्हणून, हे द्विजा! तू त्वरित मातेसह धनुष्कोटीला जा. माझे वचन प्रमाण मान—जसे वेदवचन प्रमाण मानले जाते.

Verse 25

श्रीरामधनुषः कोटौ स्नातस्य द्विज पुत्रक । महापातककोट्योपि नैव लक्ष्या इतीव हि

हे द्विजपुत्रा! जो श्रीरामधनुष्याच्या कोटीवर स्नान करतो, त्याच्यासाठी महापातकांच्या कोट्याही जणू दिसेनाशा होतात।

Verse 26

प्रायश्चित्तांतरं प्रोक्तं मन्वादिस्मृतिभिः स्मृतौ । तद्गच्छत्वं धनुष्कोटिं महापातक नाशिनीम्

स्मृतिशास्त्रात मनु आदि ऋषींनी विविध प्रायश्चित्ते सांगितली आहेत; म्हणून तू धनुष्कोटीला जा—ती महापातकनाशिनी आहे।

Verse 27

इतीरितोऽथ व्यासेन दुर्विनीतोद्विजोत्तमाः । मात्रा साकं धनुष्कोटिं नत्वा व्यासं च निर्ययौ

व्यासांनी असे सांगितल्यावर दुर्विनीत हा श्रेष्ठ द्विज व्यासांना नमस्कार करून मातेसह धनुष्कोटीच्या दिशेने निघून गेला।

Verse 28

मकरस्थे रवौ माघे मासमात्रं निरंतरम् । मात्रा सह निराहारो जितक्रोधो जितेंद्रियः

मकरस्थ रवि असता माघमासात तो मातेसह अखंड एक महिना उपवासात राहिला; क्रोध जिंकून, इंद्रिये संयमून।

Verse 29

श्रीरामधनुषः कोटौ सस्नौ संकल्पपूर्वकम् । रामनाथं नमस्कुर्वं स्त्रिकालं भक्तिपूर्वकम्

श्रीरामधनुष्कोटी येथे त्याने संकल्पपूर्वक स्नान केले आणि भक्तिभावाने त्रिकाळ रमानाथास नमस्कार केला.

Verse 30

मासांते पारणां कृत्वा मात्रा सह विशुद्धधीः । व्यासांतिकं पुनः प्रायात्तस्मै वृत्तं निवेदितुम्

मासाअंती मातेसह पारणा करून, बुद्धी शुद्ध झाल्यावर, घडलेले सर्व निवेदन करण्यासाठी तो पुन्हा व्यासांजवळ गेला.

Verse 31

स प्रणम्य पुनर्व्यासं दुर्विनीतोऽब्रवीद्वचः

मग दुर्विनीताने पुन्हा व्यासांना प्रणाम करून हे वचन उच्चारले.

Verse 32

दुर्विनीत उवाच । भगवन्करुणासिंधो द्वैपायन महत्तम । भवतः कृपया रामधनुष्कोटौ सहांबया । माघमासे निराहारो मासमात्रमतंद्रितः

दुर्विनीत म्हणाला—हे भगवन्, करुणासिंधु, महत्तम द्वैपायन! आपल्या कृपेने मी मातेसह रामधनुष्कोटी येथे माघमासात एक महिना अतंद्रितपणे निराहार राहिलो.

Verse 33

अहं त्वकरवं स्नानं नमस्कुर्वन्महेश्वरम् । इतः परं मया व्यास भगवन्भक्तवत्सल

मी पवित्र स्नान केले असून महेश्वराला नमस्कार केला आहे। आता पुढे, हे व्यास—भक्तवत्सल भगवन्—मला काय करावे?

Verse 34

यत्कर्त्तव्यं मुने तत्त्वं ममोपदिश तत्त्वतः । इति तस्य वचः श्रुत्वा दुर्विनीतस्य वै मुनिः । बभाषे दुर्विनीतं तं व्यासो नारायणांशकः

हे मुने, जे खरेखुरे कर्तव्य आहे ते मला तत्त्वतः सांगावे. दुर्विनीताचे हे वचन ऐकून, नारायणांश व्यास मुनी त्याला बोलू लागले.

Verse 35

व्यास उवाच । दुर्विनीत गतं तेऽद्य पातकं मातृसंगजम्

व्यास म्हणाले—हे दुर्विनीत, आज तुझे मातृसंगजन्य पातक दूर झाले आहे.

Verse 36

मातुश्च पातकं नष्टं त्वत्संगतिनिमि त्तजम् । संदेहो नात्र कर्तव्यः सत्यमुक्तं मया तव

तुझ्या मातेलाही—तुझ्या संगतीमुळे उत्पन्न—पातक नष्ट झाले आहे. याबाबत शंका करू नकोस; मी तुला सत्यच सांगितले आहे.

Verse 37

बांधवाः स्वजनाः सर्वे तथान्ये ब्राह्मणाश्च ये । सर्वे त्वां संग्रहीष्यंति दुर्विनीतां बया सह

तुझे सर्व बांधव-स्वजन तसेच इतर ब्राह्मणही—हे दुर्विनीत—(पूर्वीचा) भय व कलंक असला तरी तुला स्वीकारतील.

Verse 38

मत्प्रसादाद्धनुष्कोटौ विशुद्धस्त्वं निमज्जनात् । दारसंग्रहणं कृत्वा गार्हस्थ्यं धर्ममाचर

माझ्या प्रसादाने धनुष्कोटी येथे स्नान-निमज्जन केल्याने तू शुद्ध झालास. म्हणून पत्नीचा स्वीकार करून गृहस्थधर्म नीट आचर.

Verse 39

त्यज त्वं प्राणिहिंसां च धर्मं भज सनातनम् । सेवस्व सज्जनान्नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

प्राणिहिंसा सोडून दे आणि सनातन धर्माचे भजन कर. भक्तियुक्त चित्ताने नेहमी सज्जनांची सेवा कर.

Verse 40

संध्योपासनमुख्यानि नित्यकर्माणि न त्यज । निगृहीष्वेन्द्रियग्राममर्चयस्व हरं हरिम्

संध्योपासनादि नित्यकर्मे सोडू नकोस. इंद्रियसमूह संयमित कर आणि हर (शिव) व हरि (विष्णू) यांची आराधना कर.

Verse 41

परापवादं मा ब्रूया मासूयां भज कर्हिचित् । अन्यस्याभ्युदयं दृष्ट्वा संतापं कृणु मा वृथा

परनिंदा करू नकोस; कधीही मत्सर धरू नकोस. दुसऱ्याची उन्नती पाहून उगीचच मनाला संताप देऊ नकोस.

Verse 42

मातृवत्परदा रांश्च त्वन्नित्यमवलोकय । अधीतवेदानखिलान्माविस्मर कदाचन

परस्त्रियांकडे नेहमी मातेसारखे पाहा. आणि तू संपूर्णपणे अध्ययन केलेले वेद कधीही विसरू नकोस.

Verse 43

अतिथीन्मावमन्यस्व श्राद्धं पितृदिने कुरु । पैशून्यं मा वदस्व त्वं स्वप्नेऽप्यन्स्य कर्हिचित्

अतिथींचा अवमान करू नकोस; पितृदिनी श्राद्ध कर. पैशुन्य/निंदा बोलू नकोस—कधीही, स्वप्नातही, दुसऱ्याविरुद्ध नाही.

Verse 44

इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि संततम् । अवलोकय वेदांतं वेदांगानि तथा पुनः

इतिहास-पुराणे व धर्मशास्त्रे यांचे सतत अध्ययन कर. वेदान्ताचेही चिंतन कर आणि वेदाङ्गेही पुन्हा पुन्हा पाहा.

Verse 45

हरिशंकरना मानि मुक्तलज्जोऽनुकीर्त्तय । जाबालोपनिषन्मंत्रैस्त्रिपुंड्रोद्धूलनं कुरु

लाज सोडून हरि व शंकर यांच्या नामांचे वारंवार कीर्तन कर. जाबालोपनिषद्‌मंत्रांनी त्रिपुंड्ररूपे भस्म धारण कर.

Verse 46

रुद्राक्षान्धारय सदा शौचाचारपरो भव । तुलस्या बिल्वपत्रैश्च नारायणहरावुभौ

नेहमी रुद्राक्ष धारण कर आणि शुचिता व सदाचार यांत तत्पर राहा. तुळशी व बिल्वपत्र अर्पून नारायण व हर—दोघांची पूजा कर.

Verse 47

एकं कालं द्विकालं वा त्रिकालं चार्चयस्य भोः । तुलसीदलसंमिश्रं सिक्तं पादोदकेन च

हे प्रिय, एक वेळ, दोन वेळा किंवा त्रिकाळही पूजा कर. तुळशीदल मिसळून आणि पादोदकाने सिक्त करून अर्पण कर.

Verse 48

नैवेद्यान्नं सदा भुंक्ष्व शंभुनारायणाग्रतः । कुरु त्वं वैश्वदेवाख्यं बलिमन्नविशुद्धये

शंभू व नारायण यांच्या समोर नैवेद्य अर्पूनच नेहमी अन्न सेवन कर. अन्नशुद्धीसाठी ‘वैश्वदेव’ नावाचे बलिभाग अर्पण कर.

Verse 49

यतीश्वरान्ब्रह्मनिष्ठान्तर्पयान्नैर्गृहागतान् । वृद्धानन्याननाथांश्च रोगिणो ब्रह्मचारिणः

घरी आलेल्या यतीश्वरांना व ब्रह्मनिष्ठांना उत्तम अन्नाने तृप्त कर. वृद्ध, इतर निराधार, रोगी आणि ब्रह्मचारी यांनाही भोजन दे.

Verse 50

कुरु त्वं मातृशुश्रूषामौपासनपरो भव । पंचाक्षरं महामंत्रं प्रणवेन समन्वितम्

मातेची शुश्रूषा कर आणि औपासन (नित्य गृह्य-अग्निपूजन) यात तत्पर राहा. प्रणव ‘ॐ’ सहित पंचाक्षरी महामंत्राचा जप कर.

Verse 51

तथैवाष्टाक्षरं मंत्रमन्यमंत्रानपि द्विज । जप त्वं प्रयतो भूत्वा ध्यायन्मंत्राधिदेवताः

तसेच, हे द्विजा! अष्टाक्षरी मंत्र व इतर मंत्रांचाही संयमाने जप कर; त्या मंत्रांच्या अधिदेवतांचे ध्यान करीत एकाग्र राहा.

Verse 52

एवमन्यांस्तथा धर्मान्स्मृत्युक्तान्त्सर्वदा कुरु । एवं कृतव्रतस्ते स्याद्देहांते मुक्तिरप्यलम्

अशाच प्रकारे स्मृत्युक्त इतर धर्मांचेही नेहमी आचरण कर. असे केल्याने तुझे व्रत सफल होईल आणि देहांती मुक्तीही निश्चित मिळेल.

Verse 53

इत्युक्तो व्यासमुनिना दुर्विनीतः प्रणम्य तम् । तदुक्तमखिलं कृत्वा देहांते मुक्तिमाप्तवान्

व्यासमुनींच्या उपदेशाने दुर्विनीताने त्यांना नमस्कार केला; आणि सांगितलेले सर्व आचरून देहान्ती मोक्ष प्राप्त केला.

Verse 54

तन्मातापि मृता काले धनुष्कोटिनिमज्जनात । अवाप परमां मुक्तिमपुनर्भवदायिनीम्

आणि त्याची माता देखील, मृत्यूची वेळ आली तेव्हा, धनुष्कोटीतील निमज्जनाने पुनर्जन्महर अशी परम मुक्ती प्राप्त झाली.

Verse 55

दुर्वासा उवाच । एवं ते दुर्विनीतस्य तन्मातुश्च विमोक्षणम् । धनुष्कोट्यभिषेकेण यज्ञदेव मयेरितम्

दुर्वासा म्हणाले—हे यज्ञदेवा! धनुष्कोटीच्या अभिषेकाने दुर्विनीत व त्याच्या मातेस झालेल्या विमोचनाचे वर्णन मी तुला असे सांगितले.

Verse 56

पुत्रमेनं त्वमप्याशु ब्रह्महत्याविशुद्धये । समादाय व्रज ब्रह्मन्धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

तूही, हे ब्राह्मणा! ब्रह्महत्येच्या पापशुद्धीसाठी हा पुत्र लवकर घेऊन, मुक्तिदायिनी धनुष्कोटीला जा.

Verse 57

सिंधुद्वीप उवाच । इति दुर्वाससा प्रोक्तो यज्ञदेवो निजं सुतम् । समादाय ययौ राम धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

सिंधुद्वीप म्हणाले—दुर्वासांनी असे सांगितल्यावर यज्ञदेवाने आपला पुत्र घेऊन, हे रामा, मुक्तिदायिनी धनुष्कोटीला प्रस्थान केले.

Verse 58

गत्वा निवासमकरोत्षण्मासं तत्र स द्विजः । पुत्रेण साकं नियतो हे सृगालप्लवंगमौ

तेथे जाऊन त्या द्विजाने सहा महिने निवास केला; पुत्रासह नियम-संयमाने तो राहिला—हे सृगाल व प्लवंगम!

Verse 59

स सस्नौ च धनुष्कोटौ षण्मासं वै स पुत्रकः । षण्मासांते यज्ञदेवं प्राह वागशरीरिणी

त्या पुत्राने धनुष्कोटी येथे सहा महिने स्नान केले; सहा महिन्यांच्या शेवटी अशरीरी वाणीने यज्ञदेवाला सांगितले।

Verse 60

विमुक्ता यज्ञदेवस्य ब्रह्महत्या सुतस्य ते । स्वर्णस्तेयात्सुरापानात्किरातीसंगमात्तथा

“हे यज्ञदेव! तुझ्या पुत्राची ब्रह्महत्या दूर झाली आहे; तसेच सुवर्णचोरी, सुरापान आणि किराती-स्त्रीसंग यांपासून उत्पन्न पापांतूनही तो मुक्त झाला आहे।”

Verse 61

अन्येभ्योपि हि पापेभ्यो विमुक्तोयं सुतस्तव । संशयं मा कुरुष्व त्वं यज्ञदेव द्विजोत्तम

“तुझा पुत्र इतर पापांपासूनही मुक्त आहे; हे यज्ञदेव, द्विजोत्तम! तू संशय करू नकोस।”

Verse 62

इत्युक्त्वा विररामाथ सा तु वाग शरीरिणी । तदाऽशरीरिणीवाक्यं यज्ञदेवः स शुश्रुवान्

असे बोलून ती अशरीरी वाणी थांबली; तेव्हा यज्ञदेवाने त्या अशरीरी वक्त्याचे वचन ऐकले।

Verse 63

संतुष्टः पुत्रसहितो रामनाथं निषेव्य च । धनुष्कोटिं नमस्कृत्य पुत्रेण सहि तस्तदा

संतुष्ट होऊन, पुत्रासह त्याने रामनाथाचे पूजन केले. मग पुत्रासह धनुष्कोटीला नमस्कार करून तो तेथेच थांबला.

Verse 64

स्वदेशं प्रययौ हृष्टः स्वग्रामं स्वगृहं तथा । सपुत्रदारः सुचिरं सुखमास्ते सुनिर्वृतः

हर्षित होऊन तो आपल्या देशात—आपल्या गावात व घरी—परत गेला. पुत्र व पत्नी सहित तो दीर्घकाळ सुखाने, पूर्ण तृप्तीत राहिला.

Verse 65

सिन्धुद्वीप उवाच । गोमायुवानरावेवं युवयोः कथितं मया । यज्ञदेवसुतस्यास्य सुमतेः परिमोक्षणम्

सिन्धुद्वीप म्हणाला—हे गोमायु (कोल्हा) आणि वानरा! यज्ञदेवाच्या पुत्र सुमतीच्या पूर्ण मोक्षाचा वृत्तांत मी तुम्हा दोघांना असा सांगितला.

Verse 66

पातकेभ्यो महद्भ्यश्च धनुष्कोटौ निमज्जनात् । युवामतो धनुष्कोटिं गच्छतं पापशुद्धये । नान्यथा पापशुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तायुतैरपि

धनुष्कोटीत स्नान-निमज्जन केल्याने महापापांपासूनही मुक्ती मिळते. म्हणून पापशुद्धीसाठी तुम्ही दोघे धनुष्कोटीला जा; अन्यथा दहा हजार प्रायश्चित्तांनीही अशी शुद्धी होत नाही.

Verse 67

श्रीसूत उवाच । सिन्धुद्वीपस्य वचनमिति श्रुत्वा द्विजो त्तमाः

श्रीसूत म्हणाला—सिन्धुद्वीपाचे हे वचन ऐकून ते श्रेष्ठ द्विज (ब्राह्मण) एकाग्रचित्त होऊन लक्षपूर्वक ऐकत राहिले.

Verse 68

सृगालवानरावाशु विलंघितमहापथौ । धनुष्कोटिं प्रयासेन गत्वा स्नात्वा च तज्जले

सृगाळ व वानर लवकरच महापथ ओलांडून गेले; प्रयत्नाने धनुष्कोटीला पोहोचून त्या जलात स्नान केले।

Verse 69

विमुक्तौ सर्वपापेभ्यो विमानवरसंस्थितौ । देवैः कुसुमवर्षेण कीर्यमाणौ सुतेजसौ

सर्व पापांपासून मुक्त झालेले ते दोघे तेजस्वी श्रेष्ठ विमानात आरूढ झाले; देवांनी त्यांच्यावर पुष्पवृष्टी केली।

Verse 70

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितौ । देवस्त्रीधूयमानाभ्यां चामराभ्यां विराजितौ । गत्वा देवपुरीं रम्यामिंद्र स्यार्द्धासनं गतौ

हार, केयूर, मुकुट, कटक इत्यादी अलंकारांनी विभूषित आणि देवस्त्रियांच्या चामरांनी झुलविले जाऊन शोभणारे ते रम्य देवपुरीस गेले व इंद्राजवळ मानासनास प्राप्त झाले।

Verse 71

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं सृगालस्य कपेरपि

श्रीसूत म्हणाले—अशा प्रकारे मी तुम्हांला सृगाळ व वानर यांचेही चरित्र कथन केले।

Verse 72

पापाद्विमोक्षणं विप्रा धनुष्कोटौ निमजनात् । भक्त्या य इममध्यायं शृणोति पठतेऽपि वा

हे विप्रहो, धनुष्कोटी येथे निमज्जन केल्याने पापमुक्ती होते; जो भक्तीने हा अध्याय ऐकतो किंवा वाचतो, तो त्याचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 73

स्नानजं फलमाप्नोति धनुष्कोटौ स मानवः । योगिवृंदैरसुलभां मुक्तिमप्याशु विंदति

धनुष्कोटी येथे जो मनुष्य स्नान करतो, तो स्नानजन्य फल प्राप्त करतो; आणि योगीवृंदांनाही दुर्लभ अशी मुक्तीही तो शीघ्र मिळवितो।