Adhyaya 23
या अध्यायात सूत तीर्थयात्रेचा क्रम सांगतात. ‘सर्वपातकनाशन’ असे वर्णिलेले अग्नितीर्थ येथे स्नान करून शुद्ध झालेला यात्रेकरू चक्रतीर्थाकडे जावा. चक्रतीर्थात ज्या हेतूने संकल्प करून स्नान केले, त्या हेतूप्रमाणे फल मिळते; म्हणून हे तीर्थ धर्मयुक्त इच्छापूर्तीचे स्थान मानले आहे. तीर्थाची महिमा पूर्वकथेतून दृढ होते. गंधमादन पर्वतावर अहिर्बुध्न्य ऋषी तप करीत असता भयंकर राक्षस तपोविघ्नासाठी त्रास देतात; तेव्हा सुदर्शन प्रकट होऊन विघ्नकर्त्यांचा नाश करतो आणि भक्तांच्या प्रार्थनेने तेथे नित्य वास करतो—म्हणूनच ‘चक्रतीर्थ’ हे नाव, आणि तेथे राक्षसजन्य बाधा उद्भवत नाही असे सांगितले आहे. दुसरी कथा सावितृ/आदित्याच्या ‘छिन्नपाणी’ या उपाधीचे कारण स्पष्ट करते. दैत्यपीडित देव बृहस्पतीच्या सल्ल्याने ब्रह्माकडे जातात; ब्रह्मा गंधमादनात सुदर्शनरक्षणासहित माहेश्वर महायज्ञ सांगतो आणि होतृ, अध्वर्यु इत्यादी ऋत्विजांची नेमणूक विस्ताराने वर्णित होते. प्राशित्र भाग वाटताना स्पर्शमात्राने सावितृचे हात छिन्न होतात; संकटात अष्टावक्र त्याला स्थानिक तीर्थात (पूर्वीचे मुनितीर्थ, आता चक्रतीर्थ) स्नान करण्यास सांगतो. स्नानानंतर सावितृला सुवर्णहस्त पुनः प्राप्त होतात. फलश्रुतीत या अध्यायाचे पठण-श्रवण देहपूर्णता, इष्टसिद्धी व मोक्षकाम्यास मुक्ती देईल असे प्रतिपादन आहे.
Shlokas
Verse 1
श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्
श्रीसूत म्हणाले—सर्व पातकांचा नाश करणाऱ्या अग्नितीर्थ नावाच्या तीर्थात स्नान करून, शुद्ध अंतःकरणाने, नंतर चक्रतीर्थास जावे.
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
हे द्विजोत्तमांनो! चक्रतीर्थात जी जी इच्छा मनात धरून मनुष्य स्नान करतो, ती ती इच्छा तो प्राप्त करतो.
Verse 3
पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने
पूर्वी गंधमादन पर्वतावर अहिर्बुध्न्य नावाचे महर्षी, दृढव्रती तपस्वी, तेथे सुदर्शनाची भक्तिभावाने उपासना करीत असत।
Verse 4
तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः
तेथे तपस्यारत त्या मुनीला भयानक रूपाचे राक्षस सतत बाधा देत, हे विप्रहो; ते केवळ तपोविघ्न करण्यासच तत्पर होते।
Verse 5
सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा
मग भक्ताचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने सुदर्शन तेथे आले आणि बाधा करणाऱ्या त्या यातुधानांना पूर्वीच लीलया सहज वध केले।
Verse 6
तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्
त्या वेळेपासून, हे द्विजहो, भक्ताच्या प्रार्थनेने ते चक्र अहिर्बुध्न्याने केलेल्या तीर्थात सदैव सन्निधी ठेवू लागले।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्
त्या वेळेपासून ते तीर्थ ‘चक्रतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध झाले; सुदर्शनाच्या प्रसादाने त्या तीर्थात स्नान-निमज्जन केल्यास शुभ फल मिळते।
Verse 8
रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्
या पावन तीर्थाचा आश्रय घेतल्यास राक्षस‑पिशाच आदिंनी केलेली पीडा कधीच होत नाही. पूर्वी छिन्नहस्त रवि (सूर्य) येथे स्नान करून तीर्थवैभवाने सुवर्णमय दोन्ही हात प्राप्त करून गेला।
Verse 9
ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः
ऋषी म्हणाले—हे सूतनंदन! आदित्याचे हात कसे छिन्न झाले? आणि त्याने ते सुवर्णमय हात कसे प्राप्त केले? आम्हांस सांगावे।
Verse 10
श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः
श्रीसूत म्हणाले—पूर्वी इंद्रादि देव दैत्यांनी सतत पीडित होत असत।
Verse 11
किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः
“आपण काय करावे?” असा विचार करून देव एकत्र जमले व परस्पर मंत्रणा करू लागले. बृहस्पतीला अग्रस्थानी ठेवून त्यांनी दीर्घकाळ विचारविनिमय केला।
Verse 12
तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः
तुरासाहाला पुढे करून ते स्वायंभुव (ब्रह्मा) यांच्या धामास गेले. तेथे पोहोचून ब्रह्मदेवांचे दर्शन घेऊन भक्तिभावाने स्तुती केली।
Verse 13
ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः
मग देवांनी त्यांना आपल्या आगमनाचे कारण निवेदन केले. देव म्हणाले— “हे भगवन्, हे भारतीनाथ! अतिबलवान दैत्य आम्हांस पीडित करीत आहेत.”
Verse 14
बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः
“हे देव! ते आम्हांस सतत बाधा देतात; यावर उपाय सांगा।” असे देवांनी म्हटल्यावर ब्रह्मदेवांनी करुणेने त्यांना वचन सांगितले.
Verse 15
ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्
ब्रह्मदेव म्हणाले— “हे विबुधांनो, भय करू नका; मी याचा उपाय सांगतो. माहेश्वर महायज्ञ करा— तोच असुरविनाशक आहे.”
Verse 16
प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः
“हे देवांनो! तत्त्वदर्शी मुनिंसह हा यज्ञ आरंभ करा. आणि सर्व देवांनी विधिफळाच्या लोभाशिवाय तो संपन्न करावा.”
Verse 17
माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः
“गंधमादन पर्वतावर माहेश्वर महायज्ञ करावा. कारण, हे देवश्रेष्ठांनो, तो यज्ञ जर तुम्ही अन्यत्र कराल तर…”
Verse 18
यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते
तेव्हा देवद्वेषी दुरात्मे यज्ञात विघ्न घालीत; पण हा यज्ञ जर गंधमादन पर्वतावर केला तर…
Verse 19
सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने
सुदर्शनाच्या प्रसादाने तेव्हा कोणताही विघ्न होणार नाही; कारण गंधमादनावर ‘अहिर्बुध्न्य’ नामक महर्षी विराजमान आहेत।
Verse 20
अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने
अनुग्रहासाठी त्या तीर्थात सुदर्शन सन्निध असतात; म्हणून हे सर्वांनो, तो यज्ञ गंधमादनावर करा।
Verse 21
नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्
असुरविनाशक चक्रतीर्थापासून फार दूर नव्हते; मग ब्रह्मदेवांच्या वचनाने प्रेरित होऊन ते ताबडतोब गंधमादनाकडे धावले।
Verse 22
बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्
बृहस्पतींना अग्रस्थानी ठेवून ते यज्ञ सिद्ध करण्याच्या इच्छेने निघाले. त्यांनी प्रणाम करून महात्मा मुनीश्वर अहिर्बुध्न्यांना वंदन केले।
Verse 23
अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः
ते तपोधन तपस्वी यज्ञकर्मात निष्णात जनांसह, त्या आश्रमापासून फार दूर नसलेल्या ठिकाणी यज्ञवाट उभारू लागले।
Verse 24
इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः
देवांनी असुरांचा विनाश करणारी इष्टि आरंभिली; त्या यज्ञकर्मात स्वयं बृहस्पती होतृ झाले।
Verse 25
बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः
पाकशासन (इंद्र) यांचा पुत्र जयंत मैत्रावरुण झाला; आणि येथे वसूंमधील आठवा वसु अच्छावाक पदावर होता।
Verse 26
ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्
तेथे शक्तिपुत्र पराशर ग्रावस्तुत झाले; आणि महातेजस्वी अष्टावक्राने अध्वर्युचे पद धारण केले।
Verse 27
तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः
तेथे महामुनी विश्वामित्र प्रतिप्रस्थाता झाले; वरुण नेष्टा झाले आणि धनेश्वर (कुबेर) उन्नेता झाले।
Verse 28
ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः
सविता यज्ञाचे अर्धे ओझे वाहत ब्रह्मा-पुरोहित झाला; आणि ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ वसिष्ठ ब्राह्मणाच्छंसी झाला।
Verse 29
आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्
शुनःशेप आग्नीध्र झाला, पावक पोता झाला; वायू उद्गाता झाला आणि परेतराट् प्रस्तोता झाला।
Verse 30
प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्
तेथे कुंभसम्भव अगस्त्य प्रतिहर्ता झाला; आणि विश्वामित्राचा पुत्र महान मधुच्छंदा सुब्रह्मण्य झाला।
Verse 31
यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः
देवराज पुरंदर (इंद्र) स्वतः यजमान झाला; आणि येथे व्यासपुत्र मुनि शुक उपद्रष्टा (साक्षी-निरीक्षक) झाला।
Verse 32
ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ
मग त्या सर्व ऋत्विजांनी तेथे माहेश्वर क्रतूमध्ये विधिपूर्वक देवराज पुरंदर (इंद्र) यांना दीक्षा दिली।
Verse 33
प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः
अशा रीतीने गंधमादनावर तो महायज्ञ आरंभ झाला। सुदर्शनाच्या असह्य प्रभावाने अत्यंत पीडित होऊन विघ्नकारी सैन्य दबले गेले।
Verse 34
नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः
यज्ञ सुरू होताच तेथे असुरांना विघ्न घालण्यास कोणतीही फट सापडली नाही. अशा प्रकारे तो महाक्रतु निर्विघ्न चालू राहिला.
Verse 35
भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्
तेथे हरि हवि भक्षण करीत असता हुतवाहन अग्नी प्रज्वलित झाला. अध्वर्युने न घाबरता विधिपूर्वक सर्व कर्मक्रम पूर्ण केला.
Verse 36
मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्
मंत्रांनी पवित्र केलेला पुरोडाश त्याने पावन अग्नीत आहुती दिला. नंतर अध्वर्युने आदराने हुतशेष पुरोडाशाचे विभाजन केले.
Verse 37
ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्
त्याने होतृमुख्य ऋत्विजांना पापनाशक अंश दिला. तसेच सविता व ब्रह्मा यांना प्रत्येकी एक अंश दिला, जो अत्यंत उग्र तेजाने दीप्त होता.
Verse 38
ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा
तेथे त्याने 'प्राशित्र' नावाचा पुरोडाशाचा भाग दिला. तेव्हा सविता देवाने आपल्या दोन्ही हातांनी ते प्राशित्र ग्रहण केले.
Verse 39
सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्
सविताने स्पर्श करताच त्या दुस्सह प्राशित्राने, सर्व ऋत्विज पाहत असतानाच, त्याचे दोन्ही हात तोडून टाकले.
Verse 40
ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्
त्यानंतर त्या उग्र तेज असलेल्या प्राशित्राने हात कापले गेल्यावर ते भयभीत आणि खिन्न होऊन म्हणाले - "हे काय आहे?"
Verse 41
सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः
सविताने सर्व ऋत्विजांना बोलावून हे सांगितले. सविता म्हणाले: "पुरोडाशाचा हा 'प्राशित्र' नावाचा भाग माझा आहे."
Verse 42
दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः
"दिला असूनही याने तुमच्या सर्वांच्या देखत माझे हात कापले. म्हणून तुम्ही सर्व ऋत्विज एकत्र येऊन..."
Verse 43
कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्
“हे दोन्ही हात पुन्हा घडवून द्या; नाहीतर मी हा यज्ञ नष्ट करीन।” सवितृचे वचन ऐकून ते सर्वजण एकत्र विचार करू लागले.
Verse 44
तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत
तेथे सर्व श्रेष्ठ मुनी व देव यांच्या मध्यभागी महातेजस्वी अष्टावक्राने त्या ऋत्विजांना संबोधिले.
Verse 45
अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्
अष्टावक्र म्हणाला—“हे ऋत्विजहो, तुम्ही सर्वांनी एकाग्र होऊन माझे वचन ऐका. हे विप्रश्रेष्ठांनो, मी जिवंत असतानाच विरिंची (ब्रह्मा) यांचे शंभर युगचक्र निघून गेले आहेत.”
Verse 46
जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्
कोट्यवधी चतुरानन ब्रह्मा जन्मतात आणि मरतात; आणि ते सर्व पाहत असतानाही मी माझे प्राण धारण करून राहिलो.
Verse 47
तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे
त्या काळी, लोकेश्वर नावाचा प्रजापती राज्य करीत असताना, श्यामलापुरी हरिहर नावाचा एक ब्राह्मण राहात होता.
Verse 48
व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः
अरण्यवासी व्याध क्रीडेसाठी लक्ष्यवेध करीत बाण सोडीत होता; लक्ष्याच्या नेमक्या मध्यावर बाण लागल्याने त्याचे दोन्ही पाय छिन्न झाले.
Verse 49
स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा
तेव्हा मुनिंच्या प्रेरणेने तो गंधमादनास गेला; आणि या मुनितीर्थात स्नान करून त्याने पूर्वीप्रमाणेच आपले चरण पुन्हा प्राप्त केले.
Verse 50
तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत
पूर्वी हे पुण्य तीर्थ ‘मुनितीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध होते; आता याला ‘चक्रतीर्थ’ असे नाव, म्हणजेच चक्रनाम, प्राप्त झाले आहे.
Verse 51
तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते
म्हणून येथे मुनितीर्थात प्राशित्र-भक्षणामुळे ज्याचे हात छिन्न झाले आहेत त्याने स्नान करावे; आणि तुम्हाला रुचल्यास सवितानेही येथे स्नान करावे.
Verse 52
ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः
महर्षी अष्टावक्रांनी असे सांगितल्यावर आठही ऋत्विज अत्यंत आनंदित झाले आणि सर्वांनी सविताला संबोधले.
Verse 53
सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः
हे सविता, या तीर्थात स्नान कर; तुझे हात पुन्हा प्राप्त होतील. अष्टावक्रांनी जसे सांगितले तसेच एकाग्र मनाने कर.
Verse 54
ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः
मग सविता अतिशय महान चक्रतीर्थास गेला. तेथे वरदायी तीर्थात हातांची पुनर्प्राप्ती व्हावी म्हणून त्याने स्नान केले.
Verse 55
उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत
तेथे भक्तिभावाने स्नान करून तो उठताच, तो दोन सुवर्णमय हातांनी युक्त दिसून आला.
Verse 56
हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च
त्याला सुवर्णहस्त पाहून सर्व ऋत्विज आनंदित झाले. मग तो यज्ञ पूर्ण करून आणि दैत्यसमूहांवरही विजय मिळवून—
Verse 57
इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः
इंद्रादि सर्व देव आनंदित होऊन स्वर्गास परत गेले. म्हणून हे तीर्थ गाठून सर्व मानवांनी—
Verse 58
सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि
स्वस्व अभिष्ट सिद्धीसाठी हे प्रयत्नपूर्वक सेवावे—अंध, अपंग, मुके, बहिरे व कुब्जही।
Verse 59
खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः
खंजे, पंगू तसेच इतर अंगहीन; ज्यांचे हात-पाय छिन्न झाले आहेत व इतर अवयवही विदीर्ण—असेही।
Verse 60
मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्
मनुष्यांनी तसेच इतरांनीही, विकल अंगांची पूर्तता व्हावी म्हणून, हे तीर्थ सेवावे—हे सर्व अभिष्ट देणारे आहे।
Verse 61
एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः
हे विप्रहो! अशा प्रकारे तुम्हांला चक्रतीर्थाचे वैभव सांगितले—जिथे पूर्वी स्नान करून प्रभाकराने छिन्न झालेले हात पुन्हा प्राप्त केले।
Verse 62
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः
जो एकाग्रचित्ताने हा अध्याय पठण करील किंवा ऐकेल—त्याची विकल अंगे पूर्ण होतील; यात संशय नाही।
Verse 63
मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः
मोक्षाची इच्छा करणाऱ्या मर्त्याला निःसंशय मुक्ती प्राप्त होते—यात काहीही संशय नाही।