Adhyaya 19

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तारकब्रह्मणस्तस्य तीर्थे स्नात्वा द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणस्य ततस्तीर्थमभिगच्छेत्समाहितः

श्रीसूत म्हणाले—हे द्विजोत्तमांनो! तारकब्रह्माच्या तीर्थात स्नान करून, मग एकाग्र चित्ताने लक्ष्मणतीर्थास जावे।

Verse 2

श्रीलक्ष्मणस्य तीर्थे तु स्नात्वा पापैर्विमोचिताः । मुक्तिं प्रयांति विमलामपुनर्भवलक्षणाम्

लक्ष्मणाच्या पवित्र तीर्थात स्नान केल्याने ते पापांपासून मुक्त होतात आणि पुनर्जन्मरहित, निर्मळ मुक्ती प्राप्त करतात।

Verse 3

स्नानाल्लक्ष्मणतीर्थे तु दारिद्र्यं नश्यतेखिलम् । आयुष्मान्गुणवान्विद्वान्पुत्रश्चैवास्य जायते

लक्ष्मणतीर्थात स्नान केल्याने सर्व दारिद्र्य पूर्ण नष्ट होते; आणि त्याच्या घरी आयुष्मान, गुणवान व विद्वान पुत्र जन्माला येतो।

Verse 4

कूले लक्ष्मणतीर्थस्य तन्मन्त्रं जपते तु यः । स सर्वशास्त्रवेत्ता स्याच्चतुर्वेदविदप्यसौ

जो लक्ष्मणतीर्थाच्या काठी त्या मंत्राचा जप करतो, तो सर्व शास्त्रांचा जाणकार होतो; तो चारही वेदांचा विद्वानही होतो।

Verse 5

तस्य कूले महल्लिंगं स्थापयामास लक्ष्मणः । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सेवते लक्ष्मणेश्वरम्

त्या काठी लक्ष्मणाने एक महान लिंग स्थापन केले. जो त्या तीर्थात स्नान करून लक्ष्मणेश्वराची सेवा-पूजा करतो—

Verse 6

इह दारिद्र्यरोगाभ्यां संसाराच्च विमुच्यते । स्नात्वा लक्ष्मणतीर्थे तु सेवित्वा लक्ष्मणेश्वरम् । बलभद्रः पुरा विप्रा मुमुचे ब्रह्महत्यया

येथे लक्ष्मणतीर्थात स्नान करून आणि लक्ष्मणेश्वराचे पूजन-सेवन केल्याने दारिद्र्य, रोग तसेच संसारबंधन यांपासूनही मुक्ती मिळते. हे ब्राह्मणहो, पूर्वी बलभद्रही याच पुण्यकर्माने ब्रह्महत्या-पापातून मुक्त झाला.

Verse 7

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथमभूद्रौहिणेयस्य सूतज । कथं चात्र विनष्टा सा तन्नो ब्रूहि महामुने

ऋषी म्हणाले—हे सूतपुत्रा, रौहिणेय (बलभद्र) याला ब्रह्महत्या-पाप कसे लागले? आणि येथे ते कसे नष्ट झाले? हे महामुने, आम्हाला ते सांग।

Verse 8

श्रीसूत उवाच । शेषावतारो भगवान्बलभद्रः पुरा द्विजाः

श्रीसूत म्हणाले—हे द्विजहो, पूर्वी भगवान् बलभद्र हा शेषाचा अवतार होता.

Verse 9

कुरूणां पांडवानां च युद्धोद्योगं विलोक्य तु । बंधूनां स वधं सोढुमसमर्थो हलायुधः

कौरव आणि पांडव यांच्या युद्धाची तयारी पाहून हलायुध (बलभद्र) आपल्या बंधूंचा वध सहन करू शकला नाही.

Verse 10

विचारमेवमकरोद्बलभद्रो महामतिः । यद्यहं कुरुराजस्य करिष्यामि सहायताम्

तेव्हा महामती बलभद्र असा विचार करू लागला—“जर मी कुरुराज (दुर्योधन) याला सहाय्य केले तर…”

Verse 11

कोपः स्यात्पांडुपुत्राणां मय्यवार्यः सुदारुणः । उपकारं करिष्यामि पांडवानामहं यदि

जर मी पांडवांचा उपकार करीन, तर पांडुपुत्रांचा अत्यंत भयंकर व अवार्य असा क्रोध माझ्यावर येईल; आणि जर मी पांडवांना साहाय्य करीन…

Verse 12

दुर्योधनस्य कोपः स्यादिति बुद्ध्वा हलायुधः । तीर्थयात्राच्छलेनासौ मध्यस्थः प्रययौ तदा

ज्याच्या बाजूने उभे राहिलो तरी दुर्योधनाचा कोप होईल, असे जाणून हलायुध तटस्थ राहिला; आणि तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने तो त्या वेळी निघून गेला.

Verse 13

प्रभासमभिगम्याथ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम् । देवानृषीन्पितृगणांस्तर्पयामास वारिणा

प्रभासास जाऊन त्याने संकल्पपूर्वक स्नान केले; आणि जलाने देव, ऋषी व पितृगण यांना तर्पण करून तृप्त केले.

Verse 14

सरस्वतीं ततः प्रायात्प्रतीच्यभिमुखां हली । पृथूदकं बिंदुसरो मुक्तिदं ब्रह्मतीर्थकम्

त्यानंतर हलधर पश्चिमाभिमुख होऊन सरस्वतीकडे गेला; तसेच पृथूदक, बिंदुसर आणि मुक्तिदायक ब्रह्मतीर्थ येथेही पोहोचला.

Verse 15

गंगां च यमुनां सिंधुं शतद्रूं च सुदर्शनम् । संप्राप्य बलभद्रोऽयं स्नात्वा तीर्थेषु धर्मतः

गंगा, यमुना, सिंधू, शतद्रू आणि सुदर्शन येथे पोहोचून हा बलभद्र धर्मानुसार त्या तीर्थांत स्नान करून पावन झाला.

Verse 16

प्रपेदे नैमिषारण्यं मुनींद्रैरभिसेवितम् । आगतं तं विलोक्याथ नैमिषीयास्तपस्विनः

तो मुनींद्रांनी सेविलेल्या पवित्र नैमिषारण्यात पोहोचला. तो आलेला पाहताच नैमिषातील तपस्वींनी त्याच्याकडे लक्ष दिले.

Verse 17

दीर्घसत्रे स्थिताः सम्यङ्नियता धर्मतत्पराः । अभ्युद्गम्य यदुश्रेष्ठं प्रणम्योत्थाय चासनात्

ते दीर्घ सत्रयज्ञात स्थित, नियमबद्ध व धर्मनिष्ठ होते. यदुश्रेष्ठाचे स्वागत करण्यास उठून पुढे गेले, प्रणाम केला आणि आसनावरून उभे राहिले.

Verse 18

अपूजयन्विष्टराद्यैः कंदमूलफलैस्तदा । आसनं परिगृह्यायं पूजितः सपुरःसरः

मग त्यांनी आसन इत्यादी देऊन तसेच कंद-मूळ-फळ अर्पून विधिपूर्वक त्याची पूजा केली. त्याने आसन स्वीकारले आणि अनुचरसह सन्मानित झाला.

Verse 19

उच्चासने स्थितं सूतमनमंतमनुत्थितम् । अकृतांजलिमासीनं व्यासशिष्यं विलोक्य सः

त्याने व्यासशिष्य सूताला उंच आसनावर बसलेला पाहिले—तो न उठत होता, न नमस्कार करत होता, न हात जोडून बसला होता.

Verse 20

विप्रांश्चानमतो दृष्ट्वा विलोक्यात्मानमागतम् । चुक्रोध रोहिणीसूनुः सूतं पौराणिकोत्तमम्

ब्राह्मणांना नमस्कार करताना पाहून आणि आपले आगमन लक्षात येताच रोहिणीपुत्र त्या सूतावर क्रोधित झाला—जो पौराणिक वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ होता.

Verse 21

मध्ये मुनीनां सूतोऽयं कस्मान्निंद्योऽनुलोमजः । उच्चासने समध्यास्ते न युक्तमिदमंजसा

मुनींच्या मध्ये हा अनुलोमज सूत का निंद्य मानला जातो? तरीही तो उच्च आसनावर बसला आहे—हे उघडच अयोग्य आहे.

Verse 22

अवमत्य भृशं चास्मान्धर्मसंरक्षकानयम् । आस्तेऽनुत्थाय निर्भीतिर्न च प्रणमते तथा

हा मनुष्य धर्मसंरक्षक असलेल्या आम्हांला फार अपमानित करतो; न उठता निर्भयपणे बसून राहतो आणि यथोचित प्रणामही करत नाही.

Verse 23

पठित्वायं पुराणानि द्वैपायनसकाशतः । सेतिहासानि सर्वाणि धर्मशास्त्राण्यनेकशः

जरी याने द्वैपायन (व्यास) यांच्याकडून पुराणे, सर्व इतिहास आणि अनेक धर्मशास्त्रे वाचली आहेत…

Verse 24

न मां दृष्ट्वा प्रणमते नैव त्यजति चासनम् । द्वैपायनस्य महतः शिष्याः पैलादयो द्विजाः

मला पाहूनही हा प्रणाम करत नाही, आणि आसनही सोडत नाही. महान द्वैपायनांचे शिष्य—पैल इत्यादी द्विज—असे कधीच करणार नाहीत.

Verse 25

एवंविधमधर्मं ते नैव कुर्युर्यथा त्वयम् । तस्मादेनं वधिष्यामि दुरात्मानमचेतनम्

तू जसा हा अधर्म केलास, तसा ते कधीच करणार नाहीत. म्हणून मी या दुष्ट, विवेकहीनाला ठार मारीन.

Verse 26

दुष्टानां निग्रहार्थं हि भूर्लोकमहमागमम् । मया हतो हि दुष्टात्मा शुद्धिमेष्यत्यसंशयम्

दुष्टांचा निग्रह करण्यासाठीच मी मर्त्यलोकी आलो आहे। माझ्या हातून मारला गेलेला तो दुष्टात्मा निःसंशय शुद्धीला प्राप्त होईल।

Verse 27

इत्युक्त्वा भगवान्रामो मुसली प्रबलो हली । पाणिस्थेन कुशाग्रेण तच्छिरः प्राच्छिनद्रुषा

असे बोलून भगवान राम—मुसळधारी, प्रबळ, हलधारी—यांनी हातातील तीक्ष्ण कुशाग्राने त्याचे शिर छेदिले।

Verse 28

तत्रत्या मुनयः सर्वे हा कष्टमिति चुक्रुशुः । अवादिषुस्तदा रामं मुनयो ब्रह्मवादिनः

तेथे उपस्थित सर्व मुनी ‘हाय, किती कष्टदायक कृत्य!’ असे म्हणत आक्रोश करू लागले. मग ब्रह्मधर्माचे वक्ते मुनी रामांना बोलू लागले.

Verse 29

रामाधर्मः कृतः कष्टस्त्वया संकर्षण प्रभो । अस्य सूतस्य चास्माभिर्दत्तं ब्रह्मासनं महत्

हे प्रभो संकर्षण! तुझ्याकडून हे अत्यंत कष्टदायक अधर्मकर्म घडले आहे. या सूताला आम्ही महान ब्रह्मासन—परम मान—दिले होते.

Verse 30

अक्षयं चायुरस्माभिरस्य दत्तं हलायुध । भवताऽजानतैवाद्य कृतो ब्रह्मवधो महान्

हे हलायुध! आम्ही त्याला अक्षय आयुष्यही दिले होते. आज तुझ्याकडून अनवधानानेच महान ब्रह्मवध घडला आहे.

Verse 31

योगेश्वरस्य भवतो नास्ति कश्चिन्नियामकः । अस्यास्तु ब्रह्महत्याया यत्कर्त्तव्यं विचार्य तत्

हे योगेश्वरा! तुमचा कोणताही बाह्य नियामक नाही. तरीही या ब्रह्महत्येच्या बाबतीत जे कर्तव्य आहे ते विचार करून ठरवा.

Verse 32

प्रायश्चित्तं भवानेव लोकसंग्रहणाय तु । कुरुष्व भगवन्राम नान्येन प्रेरितः कुरु । इत्युक्तो भगवान्रामस्तानुवाच मुनीन्प्रति

हे भगवान राम! लोकसंग्रहासाठी प्रायश्चित्त तुम्हीच करा; दुसऱ्याच्या प्रेरणेने नव्हे, स्वयंस्फूर्तीने करा. असे सांगितल्यावर भगवान रामांनी मुनिंना उत्तर दिले.

Verse 33

राम उवाच । प्रायश्चित्तं चरिष्याभि पापशोधकमास्तिकाः

राम म्हणाले— हे आस्तिकांनो! मी पापशोधन करणारे प्रायश्चित्त आचरेन.

Verse 34

लोकसंग्रहणार्थाय नान्यकामनयाऽधुना । यादृशो नियमोऽस्माभिः कर्तव्यः पापशांतये

लोकसंग्रहासाठी, आणि आता अन्य कोणत्याही इच्छेने नव्हे— पापशांतीसाठी आम्ही कोणता नियम (व्रत) करावा?

Verse 35

तादृशं नियमं त्वद्य भवतः प्रब्रुवंतु नः । भवद्भिरस्य सूतस्य यदायुर्दत्तमक्षयम् । इंद्रियाणि च सत्त्वं च करिष्ये योगमायया

म्हणून आज माझ्यासाठी योग्य असा नियम तुम्ही मला सांगा. आणि तुम्ही या सूताला अक्षय आयुष्य दिले आहे; म्हणून मी योगमायेने त्याची इंद्रिये व प्राणबल संयमित करीन.

Verse 36

मुनय ऊचुः । पराक्रमस्य तेस्त्रस्य मृत्योर्नश्च यथा प्रभो । स्यात्सत्यवचनं राम तद्भवान्कर्तुमर्हति

मुनी म्हणाले—हे प्रभो! तुमचे पराक्रमजन्य सत्यवचन दृढ राहो आणि आमच्यावर मृत्यू येऊ नये; हे राम, जे आवश्यक आहे ते तुम्ही अवश्य पूर्ण करा।

Verse 37

राम उवाच । आत्मा वै पुत्ररूपेण भवतीति श्रुतिस्सदा

राम म्हणाला—श्रुती नेहमी सांगते की आत्मा पुत्ररूपाने प्रकट होतो।

Verse 39

उद्घोषयति विप्रेंद्रास्तस्मादस्य शरीरतः । पुत्रो भवतु दीर्घायुः सत्त्वेंद्रिय बलोर्जितः

श्रेष्ठ ब्राह्मण उद्घोष करतात—म्हणून या पुरुषाच्या देहातून पुत्र जन्मो; तो दीर्घायुषी असो, सत्त्व, इंद्रिये व बल यांनी युक्त असो, आणि तेजाने विजयी असो।

Verse 40

इत्युक्त्वा रौहिणेयस्तान्पुनः प्रश्रितमब्रवीत् । मनोभिलषितं किं वा युष्माकं करवाण्यहम्

असे बोलून रौहिणेयाने पुन्हा नम्रतेने त्यांना म्हटले—तुमच्या मनातील इच्छा काय आहे? मी तुमच्यासाठी काय करू?

Verse 41

तद्ब्रूत मुनयो यूयं करिष्यामि न संशयः । अज्ञानान्मत्कृतस्यास्य पापस्यापि निवर्तकम् । प्रायश्चित्तं भवन्तो मे प्रब्रूत मुनिसत्तमाः

म्हणून, हे मुनीहो, तुम्हीच सांगा; मी निःसंशय करीन। हे मुनिश्रेष्ठांनो, अज्ञानाने माझ्याकडून घडलेल्या या पापाचेही निवारण करणारे प्रायश्चित्त मला सांगा।

Verse 42

मुनय ऊचुः । इल्वलस्यात्मजः कश्चिद्दानवो बल्वलाभिधः

मुनी म्हणाले—इल्वलाचा पुत्र बल्वल नावाचा एक दानव आहे.

Verse 43

स दूषयति नो यागं रामेहागत्य पर्वणि । दुष्टं तं दानवं पापं जहि लोकैककण्टकम्

तो पर्वणी येथे येऊन, हे रामा, आमचा यज्ञ दूषित करतो. जो सर्व लोकांचा कण्टा आहे त्या दुष्ट पापी दानवाचा वध कर.

Verse 44

अनेन पूजा ह्यस्माकं कृता स्याद्भवताधुना । अस्थिविण्मूत्ररक्तानि सुरामांसानि च क्रतौ

या कृतीने, हे प्रभो, आता तुमच्यामुळे आमची पूजा पूर्ण होईल. कारण तो क्रतूमध्ये हाडे, विष्ठा, मूत्र, रक्त, मद्य व मांस टाकतो.

Verse 45

सदाभिवर्षतेऽस्माकमत्रागत्य स दानवः । अस्मिन्भारतभूभागे यानि तीर्थानि संति हि

तो दानव येथे येऊन आमच्यावर सदैव (अपवित्रतेचा) वर्षाव करीत राहतो. आणि या भारतभूमीत खरोखर अनेक तीर्थे आहेत.

Verse 46

तेषु स्नाह्यब्दमेकं त्वं सर्वेषु सुसमाहितः । तेन ते पापशांतिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा

त्या सर्व तीर्थांत तू एक वर्ष, पूर्ण समाहित होऊन, स्नान कर. त्याने तुझे पाप शांत होईल—यात विचार करण्याची गरज नाही.

Verse 47

श्रीसूत उवाच । पर्वकाले तु विप्रेंद्राः समावृत्ते मुनिक्रतौ । महाभीमो रजोवर्षो झंझावातश्च भीषणः

श्रीसूत म्हणाले—हे विप्रश्रेष्ठांनो! पर्वकाळी मुनियांचा यज्ञसमारंभ जमला असता, अत्यंत भयंकर रजःवर्षा झाली आणि भीषण झंझावात उठला।

Verse 49

प्रादुर्बभूव विप्रेंद्राः पूयरक्तैश्च वर्षणम् । ततो विष्ठामया वृष्टिर्बल्वलेन कृताप्यभूत्

हे विप्रश्रेष्ठांनो! पूय व रक्त यांची वर्षा प्रकट झाली; त्यानंतर बल्वलाने घडविलेली विष्ठामय वृष्टीही झाली।

Verse 50

तमालोक्य महादेहं दग्धाद्रिप्रतिमं तदा । प्रतप्तताम्रसंकाशश्मश्रुदंष्ट्रोत्कटाननम्

तेव्हा त्याला पाहून—जो महादेही, दग्ध पर्वतासारखा; तप्त तांब्यासारखी दाढी व दात असलेला आणि अत्यंत विकराळ मुखाचा होता—

Verse 51

चिंतयामास मुसलं रामः परविदारणम् । सीरं च दानवहरं गदां दैत्यविदारिणीम्

मग राम (बलराम) यांनी शत्रूंचा नाश करणारे मुसळ, दानवांना दमन करणारा नांगर (सीर), आणि दैत्यांना विदीर्ण करणारी गदा यांचे स्मरण केले।

Verse 52

यान्यायुधानि तं रामं चिंतितान्युपतस्थिरे । सीराग्रेण तमाकृष्य बल्वलं खेचरं तदा

रामांनी ज्या-ज्या शस्त्रांचे केवळ चिंतन केले, ती सर्व त्यांच्या समोर उपस्थित झाली. मग नांगराच्या टोकाने त्याला अडकवून, आकाशात फिरणाऱ्या बल्वलाला ओढून खाली पाडले।

Verse 53

मुसलेन निजघ्ने स कुपितो मूर्ध्नि वेगतः । पपात भुवि संक्षुण्णललाटो रक्तमुद्वमन्

तो क्रोधाने भरून वेगाने मुसळाने त्याच्या मस्तकी प्रहार केला. कपाळ चिरडून तो रक्त ओकून भूमीवर कोसळला.

Verse 55

अभ्यषिंचञ्च्छुभैस्तोयैर्वृत्रशत्रुं यथा सुराः । मालां ददुर्वैजयन्तीं श्रीमदंबुज शोभिताम्

जसे देवांनी पूर्वी वृत्रशत्रु इंद्राचा शुभ जलांनी अभिषेक केला, तसेच त्यांनी त्याला पवित्र जलाने सिंचित केले आणि श्रीमंत कमळांनी शोभलेली वैजयन्ती माळ अर्पण केली.

Verse 56

माधवाय शुभे वस्त्रे भूषणानि शुभानि च । धारयंस्तानि सर्वाणि रौहिणेयो महाबलः

माधवासाठी अर्पिलेली शुभ वस्त्रे आणि शुभ भूषणे—ती सर्व महाबलवान रौहिणेय (बलराम) यांनी धारण केली.

Verse 57

पुष्पितानोकहोपेतः कैलास इव पर्वतः । अनुज्ञातोऽथ मुनिभिः सर्वतीर्थेषु स द्विजाः

फुललेल्या वृक्षांनी युक्त तो कैलास पर्वतासारखा शोभत होता. मग, हे द्विजांनो, मुनींनी त्याला सर्व तीर्थांत संचार करण्याची आज्ञा दिली.

Verse 58

एकमब्दं चरन्सस्नौ नियमाचारसंयुतः । ततः संवत्सरे पूर्णे कालिंदीभेदनो बलः

नियम व सदाचार पाळून तो एक वर्षभर भ्रमण करीत स्नान करीत राहिला. मग वर्ष पूर्ण होताच तो महाबलवान—कालिंदीभेदन—(पुढे निघाला).

Verse 59

समाप्ततीर्थयात्रः सन्पुरीं गन्तुं प्रचक्रमे । ततस्तमोमयीं छायां पृष्ठतोनुगतां कृशाम्

तीर्थयात्रा समाप्त करून तो नगरीकडे जाण्यास निघाला. तेव्हा त्याने पाहिले—तमोमय, कृश अशी छाया पाठीमागून त्याच्या मागोमाग येत आहे.

Verse 60

अपश्यद्बलदेवोयं महानादविराविणीम् । अथ वार्ता स शुश्राव समुद्भूतां तदांबरे

बलदेवाने ते पाहिले—जे महान, भयावह नादाने घुमत होते. मग त्याच वेळी आकाशातून उठलेली एक घोषणा त्याने ऐकली.

Verse 61

रामराम महाबाहो रौहिणेय सितप्रभ । तीर्थाभिगमनेनाद्य चरितेन त्वयाऽनघ

‘राम, राम—महाबाहो रौहिणेया, श्वेतप्रभेने दीप्त! हे अनघा, आज तीर्थगमनाने आणि तुझ्या आचरणाने…’

Verse 62

न नष्टा ब्रह्महत्या ते निःशेषं रोहिणीसुत । इति वार्तां समाकर्ण्य चिंतयामास वै बलः

‘हे रोहिणीसुता, तुझी ब्रह्महत्या निःशेष नष्ट झालेली नाही.’ ही वार्ता ऐकून बलराम गहन चिंतनात पडला.

Verse 63

प्रायश्चित्तं मया चीर्णमेकाब्दं तीर्थ सेवया । तथापि ब्रह्महत्या सा न नष्टेति श्रुतं वचः

‘मी तीर्थसेवेने एक वर्ष प्रायश्चित्त केले; तरीही हे वचन ऐकले—ती ब्रह्महत्या नष्ट झालेली नाही.’

Verse 64

किं कुर्म इति संचिंत्य नैमिषारण्यमभ्यगात् । तत्र गत्वा मुनीनां तन्न्यवेदयदरिंदमः

“मी काय करावे?” असा विचार करून शत्रुदमन करणारा नैमिषारण्यात गेला. तेथे जाऊन त्याने सर्व वृत्तांत मुनींना निवेदन केला.

Verse 65

यच्छ्रुतं गगने वाक्यं या च दृष्टा तमोमयी । न्यवेदयत तत्सर्वं मुनीनां रोहिणीसुतः । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे रामं वाक्यमथाब्रुवन्

आकाशात जे वचन ऐकले आणि जी तमोमयी छाया पाहिली—ते सर्व रोहिणीपुत्राने मुनींना निवेदन केले. ते ऐकून सर्व मुनींनी मग रामाला हे वचन सांगितले.

Verse 66

मुनय ऊचुः । यदि राम न नष्टा ते ब्रह्महत्या तु कृत्स्नशः

मुनी म्हणाले—“हे राम, जर तुझी ब्रह्महत्या (पाप) पूर्णतः नष्ट झाली नसेल तर…”

Verse 67

तर्हि गच्छ महाभाग गंधमादनपर्वतम् । महादुःख प्रशमनं महारोगविनाशनम्

“मग, हे महाभाग, तू गंधमादन पर्वतास जा; तो महान दुःख शमविणारा आणि महा-रोग नाश करणारा आहे.”

Verse 68

रामसेतौ महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । अस्ति लक्ष्मणतीर्थाख्यं सरः पापविनाशनम्

“अतिपुण्यदायी रामसेतूवर, गंधमादन पर्वतावर, ‘लक्ष्मणतीर्थ’ नावाचे एक सरोवर आहे—जे पापांचा नाश करते.”

Verse 69

स्नानं कुरुष्व तत्र त्वं तल्लिंगं च नमस्कुरु । निःशेषं तेन नष्टा स्याद्ब्रह्महत्या न संशयः

तू तेथे स्नान कर आणि त्या लिंगाला भक्तीने नमस्कार कर. त्या कर्माने ब्रह्महत्येचे पाप पूर्णपणे नष्ट होईल—यात संशय नाही.

Verse 70

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा रामो गन्धमादनपर्वतम् । गत्वा लक्ष्मणतीर्थं च प्राप्तवान्मुनिपुंगवाः

श्रीसूत म्हणाले—असे सांगितल्यावर राम गंधमादन पर्वतावर गेले आणि लक्ष्मण-तीर्थास पोहोचले; ते मुनिश्रेष्ठाप्रमाणे मानले गेले.

Verse 71

स्नात्वा संकल्पपूर्वं तु तत्र तीर्थे हलायुधः । ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं धान्यं गाश्च वसुन्धराम्

त्या तीर्थात संकल्पपूर्वक स्नान करून हलायुधाने ब्राह्मणांना धन, धान्य, गायी आणि भूमीचे दान दिले.

Verse 72

तस्मिन्नवसरे तत्र राममाहाशरीरवाक् । निःशेषं राम नष्टा ते ब्रह्महत्याधुना त्विह

त्याच वेळी तेथे अशरीरी वाणीने रामाला म्हटले—“राम, इथे आणि आत्ताच तुझी ब्रह्महत्या पूर्णपणे नष्ट झाली आहे.”

Verse 73

संदेहो नात्र कर्तव्यः सुखं याहि पुरीं निजाम् । तच्छ्रुत्वा बलभद्रोऽथ तत्तीर्थं प्रशशंस ह

“इथे संशय करू नकोस; सुखाने आपल्या नगरीस जा.” हे ऐकून बलभद्राने त्या तीर्थाची प्रशंसा केली.

Verse 74

ततस्तत्रत्यतीर्थेषु स्नात्वा सर्वेषु माधवः । धनुष्कोटौ तथा स्नात्वा रामनाथं निषेव्य च । द्वारकां स्वपुरीं प्रायान्नष्टपातकसंचयः

त्यानंतर माधवाने त्या प्रदेशातील सर्व तीर्थांत स्नान केले. धनुष्कोटी येथेही स्नान करून आणि रामनाथाचे पूजन करून तो आपल्या नगरी द्वारकेस निघून गेला; त्याचा संचित पापसमूह नष्ट झाला।

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्राः श्रीलक्ष्मणसरोऽमलम्

श्रीसूत म्हणाले—हे विप्रहो! अशा प्रकारे मी तुम्हांला निर्मळ श्रीलक्ष्मण-सरोवराचे वर्णन सांगितले।

Verse 76

पुण्यं पवित्रं पापघ्नं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः

हा (वृत्तांत) पुण्यकारक, पवित्र, पापनाशक आणि ब्रह्महत्या इत्यादींचेही शोधन करणारा आहे. जो एकाग्रचित्ताने हा अध्याय पठण करील किंवा श्रवण करील—

Verse 77

स याति मुक्तिं विप्रेंद्राः पुनरावृत्तिवर्जिताम्

—तो, हे विप्रश्रेष्ठहो, पुनरावृत्तीविरहित मोक्षास प्राप्त होतो।

Verse 94

बल्वलो दीनकथनो गिरिर्वज्रहतो यथा । स्तुत्वाथ मुनयो रामं प्रोच्चार्य विमलाशिषः

बल्वल दीन स्वरात बोलत होता, जणू वज्राघात झालेला पर्वतच. मग मुनींनी रामाची स्तुती केली आणि निर्मळ आशीर्वाद उच्चारले।