Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 100

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | kathayasva mahābāho dharmāraṇyakathāmṛtam | yacchrutvā mucyate pāpādghorādbrahmavadhādapi

Translation

युधिष्ठिर म्हणाला—हे महाबाहो! धर्मारण्याची अमृतमय कथा सांगावी; ती ऐकून मनुष्य घोर पापांतून, अगदी ब्रह्महत्येच्या पापातूनही, मुक्त होतो.

Word by Word

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• कथयस्व: tell, narrate
• कथयस्व: Kriyā (Imperative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; नामधातु/णिजन्त-प्रयोगः)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबाहु (प्रातिपदिक; महा + बाहु)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; vocative

• धर्मारण्यकथामृतम्: the nectar-like tale of Dharmāraṇya
• धर्मारण्यकथामृतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्मारण्य (प्रातिपदिक) + कथा (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म (object)

• यत्: which
• यत्: Karman (Object—of ‘श्रुत्वा’/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धि-प्रयोगः (relative pronoun)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/absolutive); ‘having heard’

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

• पापात्: from sin
• पापात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अपादानम् (ablative)

• घोरात्: terrible
• घोरात्: Viśeṣaṇa (Qualifier of source/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पापस्य विशेषणम्

• ब्रह्मवधात्: from brahmin-slaying (the sin of killing a Brahmin)
• ब्रह्मवधात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मवध (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + वध)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अपादानम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थः ‘even/also’

Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A royal-sage setting: Yudhiṣṭhira respectfully questioning a mighty-armed narrator (likely a ṛṣi), with an aura of ‘nectar of story’ flowing—scroll-like light or river of words—signifying purification.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Dharmāraṇya
• Brahmavadhā (brahmin-slaying)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent listening to tīrtha-māhātmya purifies even grave wrongdoing when approached with faith and repentance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is explicitly glorified as a purifying sacred region whose story grants liberation from sin.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa—hearing the sacred account—is presented as a purificatory practice; no further rite is specified.