Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38
Devanagari script
यथर्तावृतुलिंगानि नामरूपाणि पर्यये । दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा वत्स युगादिकम्
Transliteration
yathartāvṛtuliṃgāni nāmarūpāṇi paryaye | dṛśyante tāni tānyeva tathā vatsa yugādikam
Translation
जसे ऋतूंच्या फेरबदलात त्यांची लक्षणे आणि तीच नावे-रूपे पुन्हा पुन्हा दिसतात, तसेच हे वत्सा, युगादी चक्रही पुनःपुन्हा येते.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारबोधक-अव्यय (indeclinable: as/just as)
ऋतौin a season
ऋतौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masc loc sg)
ऋतुलिङ्गानिseasonal signs
ऋतुलिङ्गानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter nom/acc pl); 'ऋतोः लिङ्गानि' (signs of the season)
नामरूपाणिnames and forms
नामरूपाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (names and forms)
पर्ययेin sequence/turn
पर्यये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (masc loc sg: in succession/alternation)
दृश्यन्तेare seen
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद/कर्मणि (present, 3rd pl; are seen/appear)
तानिthose
तानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter nom/acc pl)
तानिthose
तानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neuter nom/acc pl)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle: indeed/only)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुल्यताबोधक-अव्यय (indeclinable: likewise/so)
वत्सO child
वत्स:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (masc voc sg)
युगादिकम्the yuga etc. (cycle)
युगादिकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg); 'युगम् आदिः यस्य' / 'युगादि' = yuga etc.
Speaker
Śiva (contextual; confirmed explicitly at 8.39)
Skanda Dialogue
Listener: Pārvatī (‘vatsa’ address)
Visual Art Cues
Scene: A split-panel cycle: the six seasons shown as repeating motifs (flowers, rains, harvest), mirrored by a larger wheel labeled with yugas returning in sequence.
Characters & Entities
Ṛ
ṚtuN
NāmarūpaY
YugaFAQs
Recurring natural cycles illustrate recurring cosmic cycles; wisdom lies in aligning one’s dharma with the rhythm of time.
None; this is a teaching by analogy rather than a tīrtha-māhātmya passage.
None.